Sprawozdanie/Korekta sprawozdania z realizacji  Priorytetu/Priorytetów komponentu regionalnego 
w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013

Sprawozdanie należy wypełnić czytelnie, bez skreśleń i korekt. Sprawozdanie wraz z załącznikami należy przekazać do instytucji nadrzędnej w wersji papierowej oraz w wersji elektronicznej. Za wersję elektroniczną uważa się sprawozdanie przekazane pocztą elektroniczną (bez konieczności przekazywania płyty CD). Dokumenty przekazane w powyższy sposób podlegają archiwizacji zgodnie z procedurami dotyczącymi archiwizacji dokumentów związanych z realizacją Programu.
Korekta sprawozdania to każda wersja sprawozdania nadesłana po pierwszej, oficjalnej wersji sprawozdania przesłanej do Instytucji Zarządzającej. Wraz z korektą sprawozdania w piśmie przewodnim do dokumentu należy krótko wskazać zakres wprowadzonych do niego zmian (m.in. punkty, w których wprowadzono zmiany). 
W przypadku stwierdzenia przez Instytucję Zarządzającą PO KL błędów w sprawozdaniu, Instytucja Pośrednicząca zobowiązana jest do usunięcia błędów w terminie wskazanym przez Instytucję Zarządzającą PO KL. Instytucja Zarządzająca może również żądać od Instytucji Pośredniczącej wyjaśnień związanych 
z przedkładanymi sprawozdaniami. 
Instytucje Pośredniczące dla komponentu regionalnego przygotowują sprawozdanie uwzględniając informacje 
o wszystkich wdrażanych Priorytetach w ramach jednego dokumentu. Informacje dotyczące poszczególnych Priorytetów należy przedstawić rozłącznie.
Załączniki
•	Wraz ze sprawozdaniem należy przekazać wyłącznie te załączniki, których zakres merytoryczny dotyczy danego Priorytetu. W przypadku, gdy załącznik nie dotyczy danego Priorytetu, w treści sprawozdania przy odniesieniu do danego załącznika należy zawrzeć zapis „nie dotyczy”;
•	W sytuacji wystąpienia błędu tylko w załączniku do sprawozdania (część główna sprawozdania jest bezbłędna), możliwe jest dokonanie korekty sprawozdania poprzez przekazanie wyłącznie poprawionego załącznika. Przesyłany załącznik należy oznaczyć jako korektę;
•	Przekazując korektę sprawozdania, nie ma obowiązku ponownego przesyłania załączników, w których nie wprowadzono zmian;
Dane finansowe w załącznikach należy przedstawić w zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku, zaś w części opisowej w zaokrągleniu do mld/mln/tys. PLN.

Sprawozdanie zatwierdzone przez IZ nie podlega zmianom tzn. nie ma możliwości złożenia korekty sprawozdania po decyzji IZ zatwierdzającej sprawozdanie. W przypadku dostrzeżenia błędów po zatwierdzeniu sprawozdania, skorygowane dane należy uwzględnić w sprawozdaniu za kolejny okres sprawozdawczy wraz z przedstawieniem w piśmie przewodnim wyjaśnienia wprowadzonych zmian.

Instrukcje zawarte we wzorze sprawozdania oznaczone kursywą należy usunąć.

I.	INFORMACJE OGÓLNE
1. Rodzaj sprawozdania (należy wstawić znak x w kratce obok jednej z opcji od A do C)	
A. Sprawozdanie okresowe		
B. Sprawozdanie roczne	X	
C. Sprawozdanie końcowe		
2. Okres sprawozdawczy	Okresem sprawozdawczym jest I-sze półrocze kalendarzowe, rok kalendarzowy, a w przypadku sprawozdania końcowego - cały okres programowania 2007-2013.	
3.	Numer Priorytetu PO KL	VI, VII, VIII, IX.	
4.	Nazwa Instytucji Pośredniczącej	Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie	
5.	Dane osoby sporządzającej sprawozdanie:  Osoba, z którą należy się kontaktować w przypadku pytań lub wątpliwości, co do treści sprawozdania.	w części rzeczowej	w części finansowej	
		Priorytet VI	
	Dane osoby sporządzającej sprawozdanie:  	w części rzeczowej	w części finansowej	
	Imię i nazwisko	Anna Żabowska	Anna Żabowska	
	Nr telefonu	91 42 56 269	91 42 56 269	
	Adres poczty elektronicznej	anna_zabowska@wup.pl	anna_zabowska@wup.pl	
		Priorytet VII	
	Dane osoby sporządzającej sprawozdanie:  	w części rzeczowej	w części finansowej	
	Imię i nazwisko	Katarzyna Hawełka	Ewa Kalinowska	
	Nr telefonu	91 42 56 260	91 42 56 260	
	Adres poczty elektronicznej	katarzyna_hawelka@wup.pl	ewa_kalinowska@wup.pl	
		Priorytet VIII	
	Dane osoby sporządzającej sprawozdanie:  	w części rzeczowej	w części finansowej	
	Imię i nazwisko	Dorota Kiszkiel	Dorota Kiszkiel	
	Nr telefonu	91 42 56 156	91 42 56 145	
	Adres poczty elektronicznej	dorota_kiszkiel@wup.pl	dorota_kiszkiel@wup.pl	
		Priorytet IX	
	Dane osoby sporządzającej sprawozdanie:  	w części rzeczowej	w części finansowej	
	Imię i nazwisko	Jacek Serdyński	Jacek Serdyński	
	Nr telefonu	91 42 56 154	91 42 56 154	
	Adres poczty elektronicznej	jacek_serdynski@wup.pl	jacek_serdynski@wup.pl	

II. PRZEBIEG REALIZACJI PRIORYTETU
1.	Analiza stopnia osiągnięcia oczekiwanych efektów oraz wartości docelowych wskaźników w podziale na cele szczegółowe.
PRIORYTET VI
Cel szczegółowy 1 - Zwiększenie zasięgu oddziaływania Aktywnej Polityki Rynku Pracy

W ramach Priorytetu VI wskaźnik „Liczba osób, które zakończyły udział w projektach” zrealizowano na poziomie 70%. Jest to poziom gwarantujący 100% wykonanie wskaźnika.  W grupie osób, które zakończyły udział w projektach przeważają kobiety, co wynika z działań podejmowanych na rzecz wyrównania szans kobiet na rynku pracy. Zrealizowano wskaźnik dotyczący liczby kluczowych pracowników PSZ (120%).  

W przypadku wskaźnika  dotyczącego produktu odnoszący się do liczby osób objętych IPD osiągnięto na poziomie 29%. W poprzednim okresie sprawozdawczym wskaźnik ten kształtował się na poziomie 8%. Obecny poziom świadczy o znaczym wzroście wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego (21%). Podjęto działania zwiększające poziom osiągnięcia wskaźnika tj. od 2010 r. wprowadzono IPD jako obligatoryjną formę wsparcia 
w projektach Poddziałań 6.1.1. i 6.1.3. W Działaniach 6.2 i 6.3 Indywidualne Plany Działania nie są formą obligatoryjną, co wynika ze specyfiki tych Działań np. w Działaniu 6.3 projekty są odpowiedzią na konkretne potrzeby grupy docelowej i nie można wymagać wprowadzenia IPD. W Działaniu 6.2 wsparcie może otrzymać osoba, która przeszła już szkolenia indywidualne i grupowe w ramach innych projektów i na podstawie stosownego zaświadczenia może wnioskodawać o przyznanie środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, wsparcie pomostowe podstawowe i przedłużone. Są to podstawowe formy wsparcia w Działaniu 6.2  i nie należy do nich IPD. Ponadto w ramach Działania 6.2 grupę docelową stanowią także osoby zatrudnione, w związku z czym, w stosunku do tych osób IPD nie może mieć zastosowania. 
W badaniu ewaluacyjnym z lipca 2011 r. „Ewaluacja postępu we wdrażaniu POKL w województwie zachodniopomorskim w 2011 r.” wskazano, iż nastąpił znaczący wzrost wskaźnika IPD, jednakże istnieje ryzyko jego nieosiągnięcia do końca realizacji Programu. 

Wskaźnik „liczba osób, które otrzymały środki na podjęcie działalności gospodarczej” ukształtował 
się kumulatywnie od początku realizacji programu na poziomie 7644 osób tj. 171% wartości docelowej. Wszystkie osoby otrzymały środki w ramach dotacji bezzwrotnych. W dalszym ciągu charakterystyczna jest tendencja, iż niezależnie od Działania/Poddziałania środki na podjęcie działalności gospodarczej otrzymują głównie mężczyźni (kumulatywnie 4672 mężczyzn tj. 61%). Liczba utworzonych miejsc pracy jest nieco wyższa niż liczba udzielonych dotacji i wynosi 7664, ponieważ z niektórych udzielonych dotacji powstało więcej niż 
1miejsce pracy. 

Wskaźnik rezultatu – wskaźnik aktywizacji ogółem wynosi 6% (dla kobiet 6,4% dla mężczyzn 5,5%).  
Na stopień realizacji wskaźnika ma wpływ wysoka średnia z 12 miesięcy liczby osób zarejestrowanych w danym roku jako bezrobotne (108684 do 6476 osób, które rozpoczęły udział w projektach), a także mała liczba projektów przyjętych do realizacji w 2011 r. Konkursy ogłoszone były w II półroczu i większość nowych projektów 
rozpocznie się w 2012 r., a tym samym nowe osoby rozpoczną udział w projektach od 2012 r.  

Wskaźnik rezultatu – odsetek kluczowych pracowników PSZ, którzy zakończyli udział w szkoleniach realizowanych w systemie pozaszkolnym, istotnych z punktu widzenia regionalnego rynku pracy wynosi ogółem 94% (dla kobiet 88% dla mężczyzn 100%).  
Cel szczegółowy 2 - Zwiększenie poziomu zatrudnienia wśród osób młodych

W stosunku do osób młodych 15-24 lata wskaźniki produktu zostały zrealizowane na poziomie 105%.  
W odniesieniu do osób młodych z terenów wiejskich -  176% wartości docelowej. Ze względu na występujące duże bezrobocie wśród osób młodych, są one grupami priorytetowymi w projektach, stąd wysoki poziom wykonania. 
Liczba osób, które otrzymały środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej wśród osób młodych wynosi 1269 
i w odniesieniu do wartości docelowej określonej w poprzedniej wersji SzOP POKL (1280) wynosi 99%. 
W grupie osób młodych, które otrzymały środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej przeważają mężczyźni.  Liczba utworzonych miejsc pracy przez osoby młode jest równa liczbie udzielonych dotacji – 1269.

Wskaźnik rezultatu – wskaźnik aktywizacji w grupie osób młodych (15-24l) ogółem wynosi 21% (dla kobiet 21,9% dla mężczyzn 20,2%). Na stopień realizacji wskaźnika ma wpływ wysoka średnia z 12 miesięcy liczby osób zarejestrowanych w danym roku jako bezrobotne (19990 do 4223 osób, które rozpoczęły udział 
w projektach), a także mała liczba projektów przyjętych do realizacji w 2011 r., ponieważ nabór projektów odbywał się w II półroczu i w związku z tym nowe projekty rozpoczną się w 2012 r.  

Cel szczegółowy 3 - Zmniejszenie bezrobocia wśród osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy

Wystąpiło nadwykonanie wskaźnika produktu dotyczącego zakończenia udziału w projektach przez osoby 
w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy - 112%. Nadwykonanie tego wskaźnika wystąpiło w odniesieniu do osób długotrwale bezrobotnych oraz osób z terenów wiejskich, co wynika z faktu pierwszeństwa udziału tych osób w projektach ze względu na gorszą sytuację na rynku pracy. W grupie osób niepełnosprawnych wskaźnik osiągnął wykonanie na poziomie 60%. W poprzednim okresie sprawozdawczym wskaźnik ten wynosił 45%, zatem dynamika wzrostu jest zadowalająca. Ponadto Instytucja Pośrednicząca stosuje środki zaradcze zmierzające do intensyfikacji wykonania tego wskaźnika tj. kryterium dostępu i strategiczne w projektach związane z udziałem osób  niepełnosprawnych. Ponadto w okresie sprawozdawczym ogłoszony został konkurs na projekty obejmujące tylko i wyłącznie wsparcie dla osób niepełnosprawnych. Realizacja projektów wybranych w ramach tego konkursu rozpocznie się w I kw. 2012 r., zatem pierwsze rezultaty będą widoczne w kolejnym okresie sprawozdawczym. 
W badaniu ewaluacyjnym z lipca 2011 r. „Ewaluacja postępu we wdrażaniu POKL w województwie zachodniopomorskim w 2011 r.” wskazano, iż „dynamika wzrostu tego wskaźnika jest stała”. Ponadto  wsparcie punktami strategicznymi projektów obejmujących osoby niepełnosprawne było efektywne i „istnieją przesłanki 
by sądzić, iż w kolejnych latach  wartość wskaźnika osiągnie zadowalający poziom”. 

Wystąpiło nadwykonanie wskaźnika liczba osób, które otrzymały środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej w grupie osób w szczególnie trudnej sytuacji, który wynosi 202%. Obecnie obowiązujący SzOP POKL nie wyszczególnia wartości bazowej wskaźnika w tej katagorii. 
Nadwykonanie wskaźnika dotyczącego osób w szczególnej sytuacji na rynku pracy, które otrzymały środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej, wystąpiło także w odniesieniu do osób długotrwale bezrobotnych - 286%. W przypadku osób długotrwale bezrobotnych na nadwykonanie wpłynęły działania wspierające tą grupę osób na poziomie wyboru projektów (punkty strategiczne). Jest to grupa szczególna, trudna do aktywizacji i mając na uwadze statystyki dotyczące bezrobocia zasadne są działania wspierające.  
Odnośnie nadwykonania wskaźnika liczby osób w szczególnej sytuacji z trenów wiejskich, które otrzymały środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej (347%) IP wyjaśnia, iż na nadwykonanie wpływa sytuacja rynku pracy na obszarach wiejskich. 

Wskaźnik liczby osób, które uzyskały środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej w grupie osób niepełnosprawnych został zrealizowany kumulatywnie w 86%. Jest to pozim gwarantujący wykonanie wskaźnika. 
Liczba utworzonych miejsc pracy w ramach udzielonych z EFS środków na podjęcie działalności gospodarczej, przekazanych osobom niepełnosprawnym, długotrwale bezrobotnym i z terenów wiejskich jest nieco większa niż liczba udzielonych dotacji i wynosi 3916 (liczba dotacji 3912). 

Cel szczegółowy 4 - Zwiększenie poziomu zatrudnienia wśród osob starszych

Wskaźnik produktu (liczba osób które zakończyły udział w projektach w grupie 50 plus) zrealizowano dotychczas na poziomie 52%. Działania skierowane do tej grupy wiekowej są kontynuowane, stąd wskaźnik ten nie jest zagrożony. W 2011 r. zostały ogłoszone konkursy, w których jednym z kryteriów dostępu było skierowanie wsparcia do osób 50+ (Poddziałania 6.1.1 i 6.1.3), a także kryteria strategiczne (Działanie 6.2). 
Osoby w wieku 50+ korzystały m.in. ze wsparcia na uruchomienie działalności gospodarczej 
(Działanie 6.2 i Poddziałanie 6.1.3) i w tym zakresie wystąpiło nadwykonanie wskaźnika na poziomie 130%. Przyczyną nadwykonania jest fakt, iż w ramach Poddziałania 6.1.3 promowane są osoby starsze. Liczba utworzonych miejsc pracy przez osoby 50 plus wynosi 741 (jest równa udzielonym dotacjom). 

Wskaźnik rezultatu – wskaźnik aktywizacji w grupie osób w wieku 50-64 ogółem wynosi 1,3% (dla kobiet 1,3% dla mężczyzn 1,3%). Na stopień realizacji wskaźnika ma wpływ wysoka średnia z 12 miesięcy liczby osób zarejestrowanych w danym roku jako bezrobotne (27 757 do 366 osób, które rozpoczęły udział 
w projektach), a także mała liczba projektów przyjętych do realizacji w 2011 r. Konkursy ogłoszone były w II półroczu i większość projektów z konkursów ogłoszonych w 2011 r. rozpocznie się w 2012 r., a tym samym nowe osoby rozpoczną udział w projektach od 2012 r.  Ponadto osoby pow. 50 r.ż. są w zał. 2 monitorowane na wyjściu. 
Na wejściu są monitorowane osoby 55 plus. Osoby pomiędzy 50-55 nie są więc ujęte do wyliczeń wskaźnika. 

Wskaźnik produktu „Liczba projektów wspierających rozwój inicjatyw lokalnych” wynosi 162%. 
W okresie sprawozdawczym w związku z wykonaniem wskaźnika miało miejsce przesunięcie alokacji na inne Działania/Poddziałania, w których nie zostały osiągnięte główne wskaźniki (np. IPD, osoby niepełnosprawne). 

PRIORYTET VII

Cel szczegółowy 1 Poprawa dostępu do rynku pracy osób zagrożonych wykluczeniem społecznym

W ramach Priorytetu VII niski stopień realizacji dotyczy wskaźników powiązanych z projektami realizowanymi przez instytucje pomocy społecznej – na niskim poziomie kształtują się następujące wskaźniki związane z tym obszarem wsparcia: liczba klientów instytucji pomocy społecznej, którzy zakończyli udział 
w projektach dotyczących aktywnej integracji oraz liczba klientów instytucji pomocy społecznej objętych kontraktami socjalnymi w ramach realizowanych projektów.
Z uwagi na nową dezagregację wskaźników na poziomie regionalnym, wartość docelowa większości wskaźników produktu została zmieniona, co ma wpływ na stopień realizacji wskaźnika w odniesieniu do roku 2010. 
Od początku realizacji Priorytetu 6 863 klientów pomocy społecznej zakończyło udział w realizacji projektów dotyczących aktywnej integracji (stopień realizacji w stosunku do wartości docelowej wynosi 29,50%). 
W okresie sprawodzawczym 2 521 osób zakończyło udział w projektach. Wpływ na osiągniętą wartość wskaźnika miały: obniżenie wartości docelowej wskaźnika oraz zapisy Planu Działania na 2011 r., ograniczające ilość osób kontynuujących udział w projekcie (uwzględnione również w PD na rok 2012) ze względu na niski poziom realizacji wskaźnika. 
W ramach danego wskaźnika monitorowana jest ilość osób pochodzących z terenów wiejskich.
Z przedkładanych informacji przez realizatorów projektów wynika, iż 3 811 klientów zostało objętych wsparciem 
w ramach aktywnej integracji z terenów wiejskich, co stanowi 38,61% wartości docelowej. 
W tym samym czasie 10 945 osób objęto działaniami aktywnej integracji (kontrakt socjalny), co stanowi 40,96% w stosunku do zakładanych wartości docelowych. W okresie sprawozdawczym wsparcie uzyskało 
3 401 klientów instytucji pomocy społecznej objętych kontraktami. 
Obniżenie wartosci docelowej wpłynęło na wzrost stopnia realizacji wskaźnika o 6,81% w stosunku 
do wartości osiągniętej na koniec poprzedniego okresu rozliczeniowego. 
Z uwagi na fakt, iż działania realizowane przez instytucje pomocy społecznej w ramach projektów systemowych są długofalowe, wartości powyższych wskaźników będą kształtowały się na wyższym poziomie dopiero w momencie zakończenia realizacji projektu, jak również po zatwierdzeniu wniosków beneficjenta 
o płatność za 2011 rok.
Na niski stopień realizacji wskaźników miał również wpływ fakt, iż znaczna część osób korzystająca 
ze wsparcia w ramach projektów w pierwszym roku realizacji, była objęta działaniami aktywnej intergacji również w latach kolejnych (w przypadku niezrealizowania w odniesieniu do danego uczestnika celów związanych 
z aktywną integracją, kontynuuje on swój udział w projekcie w kolejnym roku), co przy przyjętej metodologii obliczania danego wskaźnika (dotyczy on osób, które zakończyły udział w projekcie) skutkuje relatywnie niską wartością. Dzięki zapisom w Planie Działania na 2011 rok, w którym jako jedno z kryterium dostępu wskazano ograniczenie liczby osób kontynuujących udział w projekcie systemowym do 20% uczestników ogółem projektu 
w danym roku realizacji (z wyłączeniem osób kontynuujących naukę), nastąpił już nieznaczny wzrost wartości wskaźników w 2011 roku.
Ze względu na niski stopień wskaźnika, wprowadzono do PD na 2012 rok nastepujące kryterium: ilość kontraktów socjalnych, indywidualnych programów zawartych lub realizowanych w ramach kontynuowanych projektów systemowych w 2012 r. nie może być mniejsza niż w 2011 r. Powyższe kryterium zawarte było również w PD na 2011 rok.
Najpowszechniej wykorzystywanym narzędziem w trakcie realizacji projektów systemowych był kontrakt socjalny, co przyczyniło się również do osiągnięcia wyższych wartości wskaźników. Jednocześnie, grupę docelową stanowią osoby, które oczekują szybkiej pomocy i mają niską motywację do rozpoczęcia udziału 
w projektach. Przeciwdziałać przerwaniu udziału w projekcie można stosując indywidualne wsparcie do każdego uczestnika i jego rodziny. Jedno z kryteriów dostępu wprowadzone do Planu Działania na 2012 r. zakłada, iż planowane w ramach projektu systemowego wsparcie, wnioskodawca opiera o przeprowadzoną diagnozę potrzeb uczestników projektu oraz dostosowuje formy i tematyki wsparcia do zdiagnozowanych potrzeb. 
W ramach projektów systemowych zostanie wprowadzona realizacja instrumentu aktywizacji edukacyjnej: skierowanie i sfinansowanie zajęć szkolnych, związanych z uzupełnieniem wykształcenia na poziomie podstawowym, gimnazjalnym, lub policealnym z uwzględnieniem realnych potrzeb uczestników projektu. Wprowadzenie powyższych kryteriów podwyższy efektywność planowanych działań, a także zwiększy gwarancję zastosowania narzędzi i instrumentów adekwatnych do potrzeb uczestników projektu, co wpłynie również 
na wzrost wskaźników. Wsparcie ukierunkowane będzie na obszary szczególnie tego wymagające.
Według raportu „Ewaluacja stanu wdrażania PO KL 2011” zagrożona jest planowana do osiągnięcia 
na koniec realizacji programu wartość wskaźnika „liczba klientów instytucji pomocy społecznej, którzy zakończyli udział w projektach dotyczących aktywnej integracji”. Należy natomiast zwrócić uwagę, iż nastąpił znaczny wzrost wskaźnika w porównaniu do lat ubiegłych. Natomiast wskaźnik „liczba klientów instytucji pomocy społecznej objętych kontraktami socjalnymi” osiągnie wartość, którą można uznać za akceptowalną.
Trend wzrostu wskaźników jest również widoczny patrząc na osiągniętą wartość wskaźników rezultatu, gdzie wskaźnik dotyczący odsetka klientów instytucji pomocy społecznej, którzy zostali objęci kontraktami socjalnymi przekroczył wartość docelową (10%) i wynosi na koniec 2011 r. 10,22 %. Z kolei wskaźnik „odsetek klientów instytucji pomocy społecznej będących w wieku aktywności zawodowej i nie pracujących, którzy 
w ramach Priorytetu zostali objęci działaniami aktywnej integracji” kształtuje się na poziomie 12,65 % w stosunku do wartości docelowej, która wynosi dla Priorytetu 15%.
Powołując się na powyższy raport, w przypadku wskaźników uznanych za zagrożone można stwierdzić, 
iż: „wdrożone działania mające na celu osiągnięcie wartości docelowych przyniosły zadowalające efekty, czego efektem będzie ich całkowita (lub prawie całkowita) realizacja” oraz wyniki analizy jakościowej, które wskazują (trend wzrostowy), iż w przypadku wskaźników zagrożonych w Priorytecie VII nastąpi wzrost dynamiki ich osiągania w latach kolejnych”.
Na wysokim poziomie kształtuje się wskaźnik monitorujący liczbę pracowników instytucji pomocy 
i integracji społecznej bezpośrednio zajmujących się aktywną integracją, którzy w wyniku wsparcia z EFS podnieśli swoje kwalifikacje (na koniec okresu sprawozdawczego osiągnął wartość 92,69%). 
W ramach Priorytetu VII POKL podpisano 109 umów dotyczących projektów wspierających rozwój inicjatyw na rzecz aktywizacji i integracji społeczności lokalnych, co w stosunku do wartości docelowych stanowi 114,74%.  

Cel 2 Wzmocnienie i poszerzenie zakresu działań sektora ekonomii społecznej 
Wskaźniki, które dotychczas zostały przekroczone w ramach priorytetu, dotyczą głównie przedsięwzięć związanych z ekonomią społeczną.
Ze względu na wzrost wartośći docelowej wskaźnika dotyczącego liczby podmiotów ekonomii społecznej, które otrzymały wsparcie z EFS za pośrednictwem instytucji wspierających ekonomię społeczną, jego stopień realizacji wynosi obecnie 99,53 % (na koniec 2010 r. – 1700%) Od początku realizacji Priorytetu podjęto 428 inicjatyw, 
z czego 173 działania podjęto w 2011 roku. 
W ramach Priorytetu, jednym ze wskaźników kształtującym się na bardzo wysokim poziomie, jest wskaźnik dotyczący liczby osób, które otrzymały wsparcie w ramach instytucji ekonomii społecznej. Na koniec okresu sprawozdawczego osiągnął on już wartość 133,28% (pomimo zwiększenia wartości docelowej), ponieważ 6 456 osób objęto wsparciem w ramach inicjatyw podejmowanych przez podmioty ekonomii społecznej. Tylko 
w tym roku jest to wzrost o 2 140 osoby, z czego kobiety stanowią 65,09%.  
Wartość wskaźnika dotycząca liczby osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, które zakończyły udział w Priorytecie kształtuje się na umiarkowanym poziomie 41,47%, pomimo znacznego wzrostu w okresie sprawozdawczym (693 osoby), ponieważ wzrosła wartość docelowa wskaźnika. Z uwagi na fakt, iż z końcem roku znaczna ilość realizowanych projektów, kończy swój okres realizacji-szacowany jest wzrost wartości powyższego wskaźnika. W kolejnym okresie sprawozdawczym zostaną podpisane nowe umowy, w ramach projektów, które otrzymały dofinansowanie w wyniku ogłoszonych konkursów w 2011 roku dla Poddziałania 7.2.1, zapewniające wsparcie osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym. 
Powyższe wnioski potwierdza raport „Ewaluacja stanu wdrażania PO KL 2011”, w którym możemy znaleźć zapis, iż w przypadku niektórych wskaźników w ramach Priorytetu VII, nie istnieje niebezpieczeństwo ich nieosiągnięcia, a część z nich zanotowała bardzo wysoki poziom realizacji. Dotyczy to wskaźników, w przypadku których nastąpiło zjawisko dużego niedoszacowania wartości docelowych na etapie programowania wsparcia.
W zwiazku z aktualizacją SzOP POKL dla Priorytetu VII wprowadzono nowe wskaźniki: Liczba podmiotów ekonomii społecznej utworzonych dzięki wsparciu z EFS oraz Liczba osób niepełnosprawnych, które zakończyły udział w projektach realizowanych w ramach działania. Stopień realizacji powyższych wskaźników wynosi 0,00%, ponieważ działania zmierzające do osiągnięcia tych wskaźników rozpoczną się w 2012 roku. Konkurs w ramach Działania 7.4, który adresowany jest do osób niepełnosprawnych zostanie ogłoszony w I kwartale 2012 r. 
Wskaźnik rezultatu: Liczba instytucji wspierających ekonomię społeczną, które otrzymały wsparcie 
w ramach Priorytetu, funkcjonujących co najmniej 2 lata po zakończeniu udziału w projekcie powiązany z celem szczegółowym 2, wynosi 0. Spowodowane jest to faktem, iż nie upłynął jeszcze okres 2 lat od zakończenia realizacji projektów, wspierających instytucje ekonomii społecznej.

PRIORYTET VIII
Cel szczegółowy 1 Rozwój wykwalifikowanej i zdolnej do adaptacji siły roboczej.

Wskaźnik rezultatu: Odsetek przedsiębiorstw, których pracownicy zakończyli udział w szkoleniach 
w ramach Priorytetu VIII – w ogólnej liczbie aktywnych przedsiębiorstw stanowi przyrost osiągnięty głównie 
w bieżącym okresie sprawozdawczym. Wartość wskaźnika kształtuje się na poziomie 2,21% (wzrost 
o 1,5 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego). W kolejnych okresach sprawodzawczych należy spodziewać się stablinego wzrostu wartości wskaźnika z uwagi na realizowane projekty zakładające udział przedsiębiorstw, których pracownicy uczestniczyli w realizacji projektu za zgodą pracodawcy lub zostali przez niego oddelegowani. Biorąc pod uwagę wartość wskaźnika w odniesieniu do wartości docelowych określonych w SzOP POKL, osiągnięcie założonego poziomu do końca okresu programowania może być utrudnione. 
Wskaźnik produktu: Liczba przedsiębiorstw, które zostały objęte wsparciem w zakresie projektów szkoleniowych.
Na koniec badanego okresu wartość wskaźnika wynosiła 2791 przedsiębiorstw, co określa stopień realizacji wartości docelowej na poziomie 37%. W bieżącym okresie sprawozdawczym zanotowano znaczny przyrost wskaźnika na poziomie 22 punktów procentowych (1494 przedsiębiorstwa) w stosunku do 31.12.2010 r., gdy wartość wskaźnika kształtowała się na poziomie 15%. Należy przy tym zaznaczyć, iż w wyniku przeglądu środokresowego wskaźników, większość wartości docelowych wskaźników produktu zapisanych w SzOP POKL uległo zmianie w stosunku do wartości docelowych ujętych w poprzednim sprawozdaniu rocznym. Nie ma zatem zachowanej ciągłości pomiaru realizacji wskaźnika względem tych samych wartości docelowych. Pozytywny wpływ na stopień realizacji wskaźnka ma uczestnictwo w projektach dużej liczby mikroprzedsiębiorstw (w tym osób samozatrudnionych). W kolejnych okresach sprawodzawczych należy spodziewać się stablinego wzrostu wartości wskaźnika, jednakże biorąc pod uwagę dynamikę wzrostu wartości wskaźnika w odniesieniu do wartości docelowych określonych w SzOP POKL, osiągnięcie założonego poziomu do końca okresu programowania może być utrudnione. Podobny wniosek można wysnuć na podstawie badania ewaluacyjnego zakończonego 
w lipcu 2011r.: Ewaluacja stanu wdrażania PO KL w roku 2011 (zwanego dalej Raportem). Raport wskazuje, iż nastąpi wyraźny wzrost wartosci wskaźnika dotyczącego ilości wspartych przedsiębiorstw. Mając na uwadze zakończenie naboru na III typ projektów w ramach Poddziałania 8.1.1 i skoncentrowanie wsparcia na projektach typu I i II można oczekiwać, iż dynamika wzrostu wskaźnika przynajmniej się utrzyma. Biorąc jednak pod uwagę wysoką wartość docelową wskaźnika należy stwierdzić, iż najprawdopodobniej nie da się go osiągnąć. 
Wskaźnik produktu: Liczba pracujących osób dorosłych, które zakończyły udział w projektach szkoleniowych,w tym liczba osób w wieku powyżej 50. roku życia. W analizowanym okresie wartości wskaźników rosły dosyć dynamicznie. W odniesieniu do 31.12.2010 r. wartość wskaźników wzrosła o około 45 punktów procentowych (w stosunku do nowych wartości docelowych wskaźników). W stosunku do całego okresu programowania wartości wskaźników kształtują się na poziomie 134% i 170% wykonania wartości docelowych. Wysoki stopień realizacji ww. wskaźników przewyższający zakładane do osiągniecia na koniec okresu programowania wartości wynika z faktu, iż projekty realizowane głównie w ramach poddziałania 8.1.1 cieszą się dużą popularnością wśród Projektodawców oraz uczestników projektów. W odpowiedzi na konkursy ogłaszane 
w ramach tego poddziałania wpływa bardzo duża ilość wniosków, w związku z czym do realizacji wyłaniana jest duża liczba projektów, co nie stwarza barier w realizacji wartości ww. wskaźników. IP w roku 2012 i kolejnych latach będzie koncentrowała swoje działania na realizacji poddziałania 8.1.1, aby osiągnąć wartość docelową wskaźnika wymienionego powyżej (Liczba przedsiębiorstw, które zostały objęte wsparciem w zakresie projektów szkoleniowych).
Wskaźnik produktu: Liczba pracowników o niskich kwalifikacjach, którzy zakończyli udział w projektach. Wartość wskaźnika na koniec okresu sprawozdawczego kształtuje się na poziomie 33% realizacji wartosci docelowej wskaźnika. Należy jednak zaznaczyć, iż w związku z problemami technicznymi niepozwalającymi na generowaniem raportów z lokalnej bazy PEFS oraz czasochłonnym procesem filtrowania danych zapisanych na poszczególnych nośnikach elektronicznych od Beneficjentów (PEFS), wartość wskaźnika analizowana 
w sprawozdaniu ma jedynie charakter poglądowy. Dokładna osiągnięta wartość wskaźnika zostanie podana 
w sprawozdaniu za I półrocze 2012 r. Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania, po przeanalizowaniu części dostępnych danych, można wnioskować, iż osiągnięcie wartości docelowej wskaźnika nie powinno być zagrożone.
Wskaźnik produktu: Liczba osób, które ukończyły udział w stażach lub szkoleniach praktycznych 
w podziale na pracowników przedsiębiorstw w jednostkach naukowych oraz pracowników naukowych 
w przedsiębiorstwach. Wartość wskaźnika na koniec badanego okresu wynosi 129%, przy czym główny udział 
w realizacji wskaźnika ma liczba pracowników naukowych w przedsiębiorstwach (realizacja na poziomie 225%). Należy zaznaczyć, iż wartość wskaźnika stanowi przyrost wyłącznie w bieżącym okresie sprawozdawczym. Na dzień 31.12.2011 r. są realizowane dwa projekty zakładające udział w stażach lub szkoleniach praktycznych pracowników przedsiębiorstw w jednostkach naukowych (w liczbie 40 osób, co ukształtuje stopień realizacji składowej wskaźnika na poziomie 333%). Raport z badania ewaluacyjnego wskazuje, iż w ramach ogłaszanych konkursów zainteresowanie realizacją tego typu projektów jest bardzo niewielkie. Należy jednak mieć na uwadze niskie wartości docelowe wskaźnika, czego efektem może być jego realizacja poprzez jeden średniej wielkosci projekt. Jednocześnie należy pamiętać, że momentem pomiaru wskaźnika będzie dopiero uzyskanie dokumentu poświadczającego ukończenie danej formy wsparcia. 

Wskaźnik produktu: Liczba osób, które były objęte wsparciem w zakresie rozpoczynania własnej działalności gospodarczej typu spin off lub spin out. Na koniec badanego okresu wskaźnik ten został zrealizowany w 2525% w stosunku do wartości docelowych całego okresu programowania. Wysoka wartość realizacji ww. wskaźnika wynika z faktu, iż projekty dotyczące wsparcia w zakresie działalności gospodarczej cieszą się bardzo dużą popularnością wśród Projektodawców oraz uczestników projektów. Raport z badania ewaluacyjnego wskazuje, iż wartość wskaźnika od początku realizacji była niedoszacowana. Warto zauważyć, iż osiągnięcie wskaźnika nie miało charakteru skokowego, lecz progresywny.

Wskaźnik produktu: Liczba doktorantów, którzy otrzymali stypendia naukowe. Wskaźnik został zrealizowany na poziomie 137% w stosunku do całego okresu programowania (w stosunku do nowych wartości docelowych). Należy przy tym zaznaczyć, iż w stosunku do poprzednich wartości docelowych realizacja wskaźnika była na poziomie 100%. W bieżącym okresie sprawozdawczym nastąpił wzrost wskaźnika jedynie 
o 19 punktów procentowych (25 osób).

Cel szczegółowy 2 Poprawa funkcjonowania systemu przewidywania i zarządzania zmianą gospodarczą.

Wskaźnik rezultatu: Relacja liczby pracowników zagrożonych negatywnymi skutkami restrukturyzacji objętych działaniami szybkiego reagowania w stosunku do liczby pracowników objętych zwolnieniami grupowymi, zgłaszanymi do urzędów pracy.W obecnym okresie sprawozdawczym zrealizowano wskaźnik na poziomie 111%, czyli kilkukrotnie przekracza wartości docelowe założone dla wskaźnika w SzOP POKL. Jednakże należy mieć na uwadze specyfikę konstrukcji wskaźnika. Na dzień obecny cieżko jest oszacować kształtowanie się wskaźnika 
w przyszłości (na koniec okresu programowania) z uwagi na szybko zmieniającą się sytuację na rynku pracy.

Wskaźnik produktu: Liczba przedsiębiorstw, którym udzielono wsparcia w zakresie skutecznego przewidywania i zarządzania zmianą. Dynamiczny przyrost wartości ukształtował stopień realizacji wskaźnika na poziomie 275% w odniesieniu do nowych wartości docelowych. Gwałtowny wzrost wartości wskaźnika można było zaobserwować w roku 2010 r., co było spowodowane rozpoczęciem kilkunastu projektów w ramach Poddziałania 8.1.2. W obecnym okresie sprawozdawczym zaobserwowano wzrost realizacji wskaźnika na poziomie 134 punktów procentowych (80 przedsiębiorstw).
Wskaźnik produktu: Liczba pracowników zagrożonych negatywnymi skutkami procesów restrukturyzacji
 w przedsiębiorstwach, którzy zostali objęci działaniami szybkiego reagowania. Przyrost wartości wskaźnika 
w analizowanym okresie wyniósł 490 osób, co określa stopień realizacji nowej wartości docelowej na poziomie 141% w stosunku do całego okresu programowania. Wskaźnik został zrealizowany jedynie w dwóch latach (2010 r. i 2011 r.). Raport z ewaluacji wskazuje, iż istnieje szansa na dość znaczny postęp w realizacji wskaźnika. 

Wskaźnik produktu: Liczba osób zwolnionych w przedsiębiorstwach dotkniętych procesami restrukturyzacyjnymi, którzy zostali objęci działaniami szybkiego reagowania. Jest to nowy wskaźnik wprowadzony do SzOP POKL w ramach przeglądu śródokresowego POKL. Zrealizowana wartość wskaźnika na poziomie 75% wartości docelowej stanowi przyrost wyłącznie w okresie sprawozdawczym. Jest to wynik realizacji projektów typu outplacement (przyjętych do realizacji w roku 2010). Przyrost wskaźnika wyłącznie w bieżącym okresie sprawozdawczym wynika ze specyfiki jego pomiaru (na zakończenie udziału w projekcie). Biorąc pod uwagę, iż IP zamierza w roku 2012 ogłosić kolejny konkurs na ten typ projektów, realizacja wskaźnika nie powinna być zagrożona.

Wskaźnik produktu: Liczba partnerstw (sieci współpracy) zawiązanych na szczeblu lokalnym 
i regionalnym. W bieżącym okresie sprawozdawczym zanotowano przyrost wskaźnika o 58 punktów procentowych (7 osób), co ukształtowało stopień realizacji wskaźnika na poziomie 275% w odniesieniu do wartości docelowej. Należy przy tym zaznaczyć, iż wskaźnik ten zrealizowano w dwóch latach (2010 r. i 2011 r.), przy czym gwałtowny przyrost realizacji wskaźnika odnotowano w roku 2010.

Wskaźnik produktu: Liczba osób, które otrzymały: a) jednorazowy dodatek relokacyjny/mobilnościowy, 
b) jednorazowy dodatek motywacyjny, c) środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej. W bieżącym okresie sprawozdawczym: jednorazowe dodatki relokacyjne/mobilnościowe otrzymała 1 osoba, jednorazowy dodatek motywacyjny otrzymały 4 osoby, zaś środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej otrzymało 114 osób. Ponadto w kolejnych okresach sprawozdawczych, należy się spodziewać sukcesywnego wzrostu ilości osób, które otrzymały dodatki / środki z uwagi na bieżącą realizację projektów, w których powyższy wskaźnik jest monitorowany. Należy przy tym zaznaczyć, iż realizacja wskaźnika nastąpiła jedynie w 2011 roku. 

Wskaźnik produktu: Liczba utworzonych miejsc pracy w ramach udzielonych z EFS środków na podjęcie działalności gospodarczej. W bieżącym okresie utworzono 114 nowych miejsc pracy. Wartość ta koresponduje 
z liczbą osób, które otrzymały środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej i w kolejnych okresach sprawozdawczych należy spodziewać się stabilnego wzrostu liczby utworzonych miejsc pracy z uwagi na bieżącą realizację projektów, w których powyższy wskaźnik jest monitorowany. Należy przy tym zaznaczyć, iż realizacja wskaźnika nastąpiła jedynie w 2011 roku.

Należy zaznaczyć, iż z powodów technicznych nie jest możliwe urealnienie wskaźników produktu 
(o podmioty / osoby powtarzające się) zgodnie z Zasadami systemu sprawozdawczości PO KL (nie jest możliwe wygenerowanie raportu z lokalnej bazy danych PEFS: Dane uczestników indywidualnych i projektów oraz analogicznego raportu z danymi powtarzającymi się). W powyższych raportach znajdują się dane na temat liczby przedsiębiorstw, których pracownicy zakończyli udział w ramach Priorytetu (osoby samozatrudnione) oraz dane dotyczące liczby pracowników zagrożonych negatywnymi skutkami restrukturyzacji objętych działaniami szybkiego reagowania, mające wpływ na wysokość wskaźników rezultatu.
Powyższy problem był już zgłaszany do wiadomości IZ zarówno telefonicznie, jak i pocztą elektroniczną. Obecnie trwają konsultacje poprzez narzędzie Help Desk w celu usunięcia zgłoszonego problemu. W przypadku usunięcia występującego błędu/udostępnienia możliwości wygenerowania w/w raportów, dane zostaną urealnione, 
a wartości ww. wskaźników mogą ulec zmianie.

PRIORYTET IX

W 2011 r. osiągnięto wartości wskaźników na wysokim poziomie w odniesieniu do wartości docelowych określonych na rok 2013. Wskaźniki produktu i rezultatu zwiększyły się w stosunku do stanu na koniec 2010 r. Wynika to z faktu, iż konkursy ogłoszone w 2011 r. cieszyły się dużą popularnością i wysoką jakością złożonych wniosków o dofinansowanie. Znalazło to odzwierciedlenie w liczbie projektów rekomendowanych do dofinansowania w ramach list rankingowych. Ponadto, większość Beneficjentów poprawnie wypełniała wnioski o płatność i rzadziej dochodziło do sytuacji nieprzekroczenia minimalnego progu rozliczenia 70% otrzymanych transz.
Cel szczegółowy 1 Zmniejszenie nierówności w upowszechnieniu edukacji, szczególnie pomiędzy obszarami wiejskimi i miejskimi.
W okresie sprawozdawczym odsetek dzieci w wieku 3-5 lat zamieszkałych na obszarach wiejskich w Województwie Zachodniopomorskim, które uczestniczyły w różnych formach edukacji przedszkolnej w ramach Priorytetu IX wyniósł 18,56%. Jest to wynik zbliżony do nowej wartości docelowej wskaźnika, wynoszącej 20%. W ramach celu szczegółowego nr 1 należy zwrócić uwagę na zbliżony poziom osiągnięcia wartości docelowej w przypadku dwóch wskaźników produktu. Wskaźnik „Liczba ośrodków wychowania przedszkolnego, które uzyskały wsparcie w ramach Priorytetu” wyniósł na koniec 2011 r. 43,42%. Z zakładanych 228 ośrodków dofinansowanie otrzymało 99. Wskaźnik produktu „Liczba oddolnych inicjatyw społecznych podejmowanych w ramach Priorytetu” wyniósł 43,80%. Od początku realizacji Priorytetu rozpoczęto 159 oddolnych inicjatyw społecznych. W założeniu ma ich być 363. Projekty realizowane w ramach Poddziałania 9.1.1 i Działania 9.5 cieszą się dużą popularnością wśród Projektodawców oraz Beneficjentów Ostatecznych. Bardzo duża ilość wniosków wpływa szczególnie na konkursy ogłaszane w ramach Działania 9.5. Do realizacji wyłaniana jest duża liczba projektów, co nie powinno stworzyć zagrożenia w realizacji ww. wskaźnika. Działanie 9.5 pełni funkcję obszaru wsparcia, w ramach którego aplikują ci Wnioskodawcy, którzy nie dostrzegają adekwatności swoich projektów do pozostałych Działań i Poddziałań Priorytetu IX lub też nie otrzymali wsparcia w konkursach dotyczących innych obszarów wsparcia. W części przypadków wnioski składane w ramach konkursów to inicjatywy, które nie otrzymały dofinansowania w konkursach dotyczących małych grantów, które prowadzone były w Priorytetach: VI i VII. W ramach Poddziałania 9.1.1 w 2012 r. będzie ogłoszony konkurs otwarty z założoną bardzo wysoką alokacją. Poza tworzeniem przedszkoli możliwe będzie wsparcie już istniejących. Tym samym bardzo prawdopodobne jest osiągnięcie wartości docelowej wskaźnika rezultatu już na koniec 2012 r. Realizacja wartości docelowej wskaźnika produktu nie powinna być zagrożona.
Wskaźnik produktu „Liczba osób dorosłych w wieku 25-64 lata, które uczestniczyły w kształceniu ustawicznym 
w ramach Priorytetu” wyniósł 8,86%. Z zakładanej liczby 6217 osób, w ww. kształceniu uczestniczyło 551. Na niskim poziomie 0,06% ukształtował się odsetek osób w wieku 25-64 lat, które uczestniczyły w kształceniu ustawicznym. Powodem tak niskich wartości ww. wskaźników produktu i rezultatu było małe zainteresowanie realizacją i uczestnictwem w projektach w ramach Działania 9.3 wśród Projektodawców oraz Beneficjentów Ostatecznych. Ponadto, uczestnikami realizowanych projektów były często osoby z przedziału wiekowego 18-24. Działanie 9.3 oceniane było jako posiadające niejasno, nieprecyzyjnie określony katalog oferowanych form wsparcia. Dodatkowe utrudnienia związane z Działaniem 9.3 dotyczyły specyfiki grupy docelowej, a właściwie względnej nieadekwatności form wsparcia do specyfiki grupy docelowej w przypadku najpopularniejszego typu projektu (Typ 2: „Kształcenie w formach szkolnych osób dorosłych z własnej inicjatywy zainteresowanych uzupełnieniem lub podwyższeniem swojego wykształcenia i kwalifikacji ogólnych i zawodowych”) – mamy tu bowiem do czynienia z edukacją w formach szkolnych adresowaną do osób dorosłych. Skorzystanie ze wsparcia w ramach projektów realizowanych w Działaniu 9.3 wymaga od grupy docelowej dużego zaangażowania 
i poświęcenia, a czasami jest po prostu obiektywnie niemożliwe ze względu na obciążenia zawodowe i rodzinne. Do 31 grudnia 2011 r. podpisano zaledwie 18 umów o dofinansowanie. Na początku 2012 r. zostaną podpisane umowy w ramach konkursu ogłoszonego w 2011 r. Działanie 9.3 zostało zakończone. Wskaźniki produktu 
i rezultatu określone dla Działania 9.3 od 2012 r. dotyczą Poddziałania 9.6.1. W celu poprawienia wartości wskaźników w ramach planowanego konkursu Beneficjentów będzie obowiązywać kryterium dostępu: „Grupę docelową projektu stanowią w co najmniej 30% osoby należące do co najmniej jednej z poniżej wymienionych grup:
- osoby w wieku powyżej 50 roku życia,
- rodzice powracający na rynek pracy po przerwie związanej z wychowaniem dzieci.”

Cel szczegółowy 2 Zmniejszenie nierówności w jakości usług edukacyjnych, szczególnie  pomiędzy  obszarami wiejskimi i miejskimi (w zakresie kształcenia ogólnego).

W ramach celu szczegółowego nr 2 nastąpił wysoki przyrost wartości wskaźników produktu i rezultatu w odniesieniu do poprzedniego okresu sprawozdawczego. Spośród wszystkich szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie ogólne w Województwie Zachodniopomorskim, 38,43% zrealizowało projekty rozwojowe. Odsetek tego rodzaju szkół na obszarach miejskich wyniósł 36,99%, a na obszarach wiejskich 40,51%. Wskaźnik produktu „Liczba szkół (podstawowych, gimnazjów i ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie ogólne), które zrealizowały projekty rozwojowe w ramach Priorytetu” osiągnął wartość 55,19% z zakładanych 665 szkół. Liczba tego rodzaju szkół na obszarach miejskich wyniosła 209, co stanowiło 73,85% z zakładanych 283, a na obszarach wiejskich 158, co stanowiło 41,36% z zakładanych 382. Każdy z ww. wskaźników produktu zwiększył swoją wartość o około 25-30% w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego. Poddziałanie 9.1.2 cieszy się dużym zainteresowaniem Projektodawców. Ponadto, w 2012 r. będzie ogłoszony konkurs otwarty z bardzo wysoką założoną alokacją. Dodatkowo, w celu poprawienia wartości wskaźników dotyczących szkół na obszarach wiejskich, przewidziano kryterium strategiczne premiujące projekty zakładające realizację programów rozwojowych w szkołach na terenach wiejskich. Tym samym, zrealizowanie założonych wartości docelowych wskaźników nie powinno stanowić problemu.
	Wskaźniki dotyczące indywidualizacji nauczania są na zerowym poziomie ze względu na początek realizacji projektów rekomendowanych do dofinansowania. Zgodnie z Podręcznikiem wskaźników za moment pomiaru wskaźnika produktu należy uznać zakończenie przez szkołę wszystkich działań przewidzianych do realizacji w projekcie.
Cel szczegółowy 3 Podniesienie atrakcyjności i jakości kształcenia zawodowego. 

W ramach celu szczegółowego nr 3 ocena stopnia realizacji założonych wartości docelowych wskaźników jest bardzo zbliżona do celu szczegółowego nr 2. Nastąpił wysoki przyrost wartości wskaźników produktu i rezultatu w odniesieniu do poprzedniego okresu sprawozdawczego. Spośród wszystkich szkół prowadzących kształcenie zawodowe w Województwie Zachodniopomorskim, 50,89% wdrożyło programy rozwojowe. Tym samym osiągnięta została nowa wartość docelowa wskaźnika (50%), co spowodowane jest dużym zainteresowaniem Projektodawców realizacją projektów w ramach Działania 9.2. Spośród wszystkich szkół prowadzących kształcenie zawodowe w Województwie Zachodniopomorskim, 24,55% współpracowało z przedsiębiorstwami w zakresie wdrażania programów rozwojowych. Wskaźniki produktu „Liczba szkół i placówek kształcenia zawodowego, które wdrożyły programy rozwojowe” i „Liczba szkół i placówek kształcenia zawodowego, które współpracowały z przedsiębiorstwami w zakresie wdrażania programów rozwojowych” osiągnęły odpowiednio poziom 82,01% i 52,38%. Oba z ww. wskaźników zwiększyły swoją wartość o około 20% w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego. Powodem aż tak dynamicznego przyrostu wartości wskaźników są przede wszystkim korekty załączników nr 2 do wniosków o płatność wprowadzonych do KSI do końca 2010 r. (Beneficjenci nie wskazywali konkretnych szkół i placówek kształcenia zawodowego, tylko zespoły szkół). Skorygowane dane zostały pozytywnie zweryfikowane oraz zatwierdzone przez Instytucję Pośredniczącą. 

Niski stopień realizacji wartości docelowej odnotowano w przypadku wskaźnika rezultatu „Liczba uczniów w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, którzy zakończyli udział w stażach i praktykach 
w ramach Priorytetu” - 1598. Nowa wartość docelowa to 13 689. Powodem tak niskiej wartości wskaźnika jest fakt, iż nie wszystkie realizowane projekty w ramach Działania 9.2 przewidują udział uczestników w stażach i praktykach. W ramach konkursu, który będzie ogłoszony w 2012 r., w dokumentacji konkursowej wpisane zostanie kryterium dostępu, obligujące Beneficjentów do udziału uczestników projektu w stażach i praktykach. Obowiązkowa będzie również współpraca z przedsiębiorstwami w zakresie wdrażania programów rozwojowych. Ponadto, konkurs będzie ogłoszony w trybie otwartym i zakładana jest alokacja na dość wysokim poziomie. Tym samym osiągnięcie wartości docelowych ww. wskaźników nie powinno być zagrożone. 

Cel szczegółowy 4 Wzmocnienie rozwoju zawodowego i podnoszenie kwalifikacji nauczycieli na obszarach wiejskich.

W ramach celu szczegółowego nr 4 dwa wskaźniki rezultatu osiągnęły wartość docelową. Odsetek nauczycieli z Województwa Zachodniopomorskiego, którzy podnieśli swoje kompetencje wyniósł 12,40% z zakładanych 11%. Wskaźnik rezultatu „Odsetek nauczycieli kształcenia zawodowego, którzy podnieśli swoje kompetencje w wyniku doskonalenia zawodowego, w krótkich formach, w relacji do ogólnej liczby nauczycieli kształcenia zawodowego w Województwie Zachodniopomorskim” wyniósł 8,18% z zakładanych 8%. Na obszarach wiejskich odsetek ten wyniósł 14,59% z zakładanych 33%. Należy również zwrócić uwagę na przekroczenie wartości docelowej w przypadku wskaźnika produktu „Liczba nauczycieli, którzy uczestniczyli w doskonaleniu zawodowym w krótkich formach”, który wyniósł 101,68%. W ramach Priorytetu swoje kwalifikacje podniosło 3518 nauczycieli z zakładanej liczby 3460. Do 31 grudnia 2011 r. podpisano zaledwie 18 umów o dofinansowanie w ramach Działania 9.4, jednakże projekty dotyczące studiów podyplomowych, kursów kwalifikacyjnych i doskonalących dla nauczycieli w zakresie zgodnym z lokalną i regionalną polityką edukacyjną cieszyły się dużym zainteresowaniem wśród Beneficjentów Ostatecznych. Na obszarach wiejskich w doskonaleniu zawodowym wzięło udział 779 nauczycieli. Stopień realizacji wskaźnika produktu osiągnął wartość 33,66%. Liczba nauczycieli kształcenia zawodowego, którzy podnieśli swoje kompetencje wyniosła 196, co stanowiło 58,51% z zakładanej wartości docelowej wskaźnika. Ww. wskaźniki nie uwzględniają uczestników projektów rekomendowanych do dofinansowania w ramach konkursu ogłoszonego w 2011 r. W 2012 r. nie będzie ogłoszony konkurs w ramach Działania 9.4.	

2.    Analiza stanu realizacji Priorytetu w okresie objętym sprawozdaniem 

INFORMACJE OGÓLNE:

PRIORYTET VI

Alokacja Priorytetu VI wynosi 516 678 tys. zł (do przeliczeń przyjęto kurs 4,1579 PLN/EUR). Od początku realizacji Programu w ramach Priorytetu VI podpisano 151 umów o dofinansowanie projektów na łączną kwotę 393 625 tys. zł, co stanowi 76% alokacji. W podziale na działania poziom kontraktacji kształtuje się następująco:
Działanie 6.1 – 82%
Działanie 6.2 – 53%
Działanie 6.3 – 77%
Najwyższy poziom kontraktacji wystąpił w Działaniu 6.1 tj. 82%, na co wpłynęło wysokie zaangażowanie środków w ramach Poddziałania 6.1.3 (projekty systemowe PUP).  
Najniższy poziom kontraktacji wystąpił w ramach Działania 6.2 i wynika z zasilenia alokacji Krajową Rezerwą Wykonania. Przed przyjęciem KRW poziom wykorzystania alokacji w ramach Działania 6.2 wynosił 90%. 

Poziom rozliczenia środków Priorytetu VI wynosi 369 620 tys. zł, co stanowi 93% w stosunku do kontraktacji 
i 71% w stosunku do alokacji. W ramach poszczególnych działań wydatkowanie kształtuje się następująco:
- Działanie 6.1 – 314 265 tys. zł, co stanowi 95% zakontraktowanych środków i 78% alokacji 
- Działanie 6.2 – 53 563 tys. zł, co stanowi 86% zakontraktowanych środków i 46% alokacji
- Działanie 6.3 -  1 791 tys. zł, co stanowi 89% zakontraktowanych środków i 69% alokacji

W okresie sprawozdawczym przeprowadzony został nabór projektów innowacyjnych. Dostępna alokacja wynosiła 14 611 tys.zł  Konkurs cieszył się dużym zainteresowaniem ze strony beneficjentów; łączna wartość złożonych wniosków wynosiła 51 817 tys.zł, a więc wielokrotnie przewyższała dostępną alokację. Po dokonaniu oceny merytorycznej do dofinansowania rekomendowano 3 wnioski na łączną kwotę 8 564 tys.zł., pozostałe złożone wnioski nie otrzymały wymaganego minimum punktowego, w związku z czym nie zostały rekomendowane do dofinansowania. W celu intensyfikacji działań związanych z realizacją projektów innowacyjnych i ponadnarodowych, jako środek zaradczy IP wprowadziła w PD 2012 konkurs związany 
z współpracą ponadnarodową. Kwota alokacji na ww. konkurs wynosi 8 000 tys zł. 

Realizacja projektów własnych IP

„Piramida kompetencji” POKL.06.01.02-32-001/11
Wartość projektu 6 500 tys zł. Wysokość poniesionych wydatków wynosi. 2 181 tys zł, co stanowi  33% wartości projektu. Projekt będzie realizowany do 31.12.2012 r. 
Osiągnięte rezultaty: 
Wyłoniono realizatorów 5 kierunków studiów podyplomowych, na których naukę rozpoczęło 98 uczestników; wyłoniono wykonawcę magisterskich studiów uzupełniających dla 24 osób; zrealizowano 7 szkoleń dla 354 uczestników,  w ramach działania Centrum Metodycznego, zorganizowano: szkolenie z zakresu  „Szukam pracy – nowy program Klubu Pracy”, w którym wzięło udział 10 przedstawicieli PUP, 4 spotkania dla pracowników Publicznych Służb Zatrudnienia z terenu województwa zachodniopomorskiego, w których uczestniczyło 45 przedstawicieli PUP, 5 zaproszonych gości oraz 22 pracowników Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie, wizytę studyjną, w czasie której zapoznano 15 uczestników, tj. przedstawicieli PUP i WUP woj. zachodniopomorskiego z działaniem Publicznych Służb Zatrudnienia i zakresem współpracy z innymi instytucjami, na terenie wybranych powiatów, kontynuowano wypłaty wynagrodzeń pracowników zespołu projektowego oraz Centrum Metodycznego. dokonano refundacji wynagrodzeń 60 pracowników zatrudnionych w Powiatowych Urzędach Pracy, w 5 Powiatowych Urzędów Pracy dokonało zakupu sprzętu do Centrum Aktywizacji Zawodowej, natomiast 4 Urzędy zakupiły meble.  

W II kwartale 2011 r. nastąpiło odchylenie od harmonogramu zadań. Wizytę studyjną planowaną do realizacji w czerwcu br., z powodu długotrwałych konsultacji jej zakresu z partnerami projektu, przesunięto na miesiąc sierpień. Z powodu przedłużających się procedur przetargowych oraz odstąpieniem wykonawców od realizacji umowy, nie wydatkowano wszystkich planowanych środków finansowych. 

W projekcie nie miały miejsca zmiany wpływające na jego rezultaty. Kluczowe przetargi dotyczą organizacji szkoleń i studiów podyplomowych dla Pracowników PSZ (studia magisterskie: pedagogika pracy, studia podyplomowe: trener szkoleniowiec, pośrednictwo pracy, doradztwo zawodowe, zamówienia publiczne, zarządzanie zasobami ludzkimi, szkolenia: podstawy prawne działalności PUP, standardy i warunki prowadzenia usług rynku pracy, projekty PO KL, organizacja szkoleń i studiów podyplomowych, IPD, aktywizacja: psychologia motywacji i wsparcia osób bezrobotnych, marketing usług pośrednictwa pracy)

 Zachodniopomorskie Obserwatorium Rynku Pracy” nr POKL.06.01.02-32-001/10-00
Projekt był realizowany do 31.12.2011 r. 
Osiągnięte rezultaty: 
-zakończono i rozliczono realizację 4 badań zleconych dotyczących sytuacji na regionalnym i lokalnym rynku pracy tj.: ,,Zagraniczne migracje zarobkowe”, ,,Sytuacja i oczekiwania pracodawców w powiatach 
woj. zachodniopomorskiego”, ,,Preferencje i oczekiwania zawodowe uczniów w woj. zachodniopomorskim”, ,,Zawodowa rola kobiet w społeczeństwie obywatelskim”;
-zorganizowano i przeprowadzono Sympozjum dot. rynku pracy z udziałem przedstawicieli Powiatowych Urzędów Pracy oraz Powiatowych Rad Zatrudnienia. W ramach Sympozjum wzięło udział 65 osób;
-w drodze zamówienia publicznego, dokonano wyboru Ekspertów ds. metodologii, oceny 
i recenzji, świadczących usługi w ramach projektu na rok 2011. Tym samym podpisane zostały umowy 
z Ekspertami zewnętrznymi ds. metodologii, oceny i recenzji, świadczącym usługi na potrzeby projektu. 
Na podstawie przedstawianych kart pracy, dokonywane będą płatności za w/w czynności;
-zorganizowano i przeprowadzono szkolenie w ramach Akademii Badań Lokalnego Rynku Pracy, w którym  udział wzięli przedstawiciele Powiatowych Urzędów Pracy z terenu województwa zachodniopomorskiego oraz pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Pracy ze Szczecina. Łącznie udział wzięło 46 osób;     
-zorganizowano i przeprowadzono konsultacje naukowe w ramach projektu tzw. Ogólnopolskie Forum Obserwatoriów Rynku Pracy. W konsultacjach wzięli udział przedstawiciele Wojewódzkich Urzędów Pracy 
z całego kraju. Łącznie udział wzięły 32 osoby;
-dokonany został wydruk trzech publikacji naukowych z zrealizowanych badań własnych i zleconych;
-przeprowadzono 424 godziny konsultacji eksperckich;
-przeprowadzono 8 spotkań w ramach Panelu Ekspertów.

 Stopień wydatkowania na podstawie zatwierdzonych wniosków o płatność:

Zgodnie z § 22 Praw i obowiązków Województwa Zachodniopomorskiego – Wojewódzkiego Urzędu Pracy 
w Szczecinie,  zgłoszono zmiany do projektu systemowego wymagającego zmiany w postaci aneksowania umowy. W wyniku zgłoszonych i zaakceptowanych zmian, pismo nr WUP.XVI.A/5622/61210-1/32/IO/10 z dnia 01 czerwca br. dokonano zmniejszenia wartości kwoty dofinansowania oraz wkładu własnego. Obecnie ogólna wartość dofinansowania projektu wynosi 2 271 tys. zł.
Wysokość poniesionych wydatków w okresie sprawozdawczym:  864 tys. zł w tym 70 tys. zł Fundusz Pracy jako wkład własny. Kumulatywnie od początku realizacji projektu rozliczono 1 615 tys. zł, co stanowi 71% wartości umowy.           

Harmonogram realizacji projektu uwzględniający kamienie milowe w jego wdrażaniu:

Realizacja i odbiór badań zleconych na rok 2011 dotyczących sytuacji na regionalnym i lokalnym rynku pracy przebiega terminowo. W okresie sprawozdawczym odebrano cztery badania zlecone  z ośmiu zaplanowanych. 
W okresie sprawozdawczym, realizator projektu podpisał cztery umowy na realizację badań zleconych zaplanowanych w roku 2011. 

Kluczowe zakończone przetargi, które mają przełożenie na rezultaty projektu:

Tryb - przetarg nieograniczony:

1.	Przetarg na realizację badania zleconego ,,Zagraniczne migracje zarobkowe” 
– Complex Consulting, Katarzyna Blicharska – Czubara,
2.	Przetarg na realizację badania zleconego ,,Sytuacja i oczekiwania pracodawców 
w powiatach woj. zachodniopomorskiego” – CRSG Sp. z o.o.,
3.	Przetarg na realizację badania zleconego ,,Preferencje i oczekiwania zawodowe uczniów w woj. zachodniopomorskim” – CRSG Sp. z o.o., 
4.	Przetarg na realizację badania zleconego ,,Zawodowa rola kobiet w społeczeństwie obywatelskim” – Complex Consulting, Katarzyna Blicharska – Czubara,
5.	Przetarg na organizację Sympozjum dot. rynku pracy – Usługi Konsultingowe Sp. z o.o.,
6.	Przetarg na usługi eksperckie – dr inż. Andrzej Sobczyk, dr Artur Frąckiewicz,
7.	Przetarg na realizacji usługi opracowania i drukowania publikacji – PPH ZAPOL S.J.,
8.	Przetarg na organizację usługi szkoleniowej - WOJCIECH GÓRECKI – SZKOLENIA.PL,
9.	Przetarg na organizację konsultacji naukowych - WOJCIECH GÓRECKI – SZKOLENIA.PL.

PRIORYTET VII

W stosunku do alokacji przewidzianej dla Priorytetu VII na lata 2007-2013 (84 083  tys. EURO (w tym KRW), kurs Euro wynosi 4,1579 PLN) poziom kontraktacji od początku realizacji Priorytetu kształtuje się na poziomie 53,93%. 
Najwyższy poziom kontraktacji dotyczy Działania 7.3. Dotychczas podpisano kumulatywnie umowy o wartości 
5 286 tys. PLN, w związku z czym poziom kontraktacji w stosunku do alokacji, która wynosi 6 705 tys. PLN, kształtuje się na poziomie – 78,84 %. W ramach tego Działania jest największe wydatkowanie środków 98,68 % 
w stosunku do kontraktacji (kwota 5 216 tys. PLN).
Dla Poddziałania 7.2.2 kontraktacja wynosi 51,88 %. W okresie od 2007 r. do 31.12.2011 r., w ramach 
ww. Poddziałania podpisano umowy o wartości 22 912 tys. PLN, natomiast alokacja przewidziana 
na to Poddziałanie to 44 162 tys. PLN. W ramach powyższego Poddziałania, wypłacono środki w kwocie 
20 604 tys. PLN, co w stosunku do kontraktacji daje nam wysoki procent wydatkowania – 87,13 %. 
W ramach Poddziałania 7.2.1 zakontraktowano 53,74 % (42 505 tys. PLN) środków pochodzących z alokacji 
na lata 2007 – 2013, która wynosi 79 088 tys. PLN. Od początku realizacji Poddziałania do 31.12.2011 r. wartość wypłaconych zaliczek na rzecz Beneficjentów wynosi 30 758 tys. PLN, co stanowi 72,36 % wydatkowania 
w stosunku do zakontraktowanych środków.
W 2011 roku, alokacja na Poddziałanie 7.2.1 wynosiła 19 434 tys. PLN. Ze względu na niewielką ilość funkcjonujących na terenie województwa zachodniopomorskiego podmiotów działających na rzecz aktywizacji zawodowej i społecznej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz mając na względzie liczbę projektów rekomendowanych do dofinansowania, które nie mogłyby otrzymać środków na realizację projektów ze względu na wyczerpanie alokacji, zwiększono alokację w ramach Poddziałania z pierwotnej kwoty 15 403 tys. PLN 
do kwoty 19 434 tys. PLN. Pierwsze konkursy w ramach Poddziałania zostały ogłoszone 30.06.2011 r., w związku 
z czym, w okresie objętym sprawozdaniem zakontraktowano środki w wysokości 5 094 tys. PLN. Wartość podpisanych umów wyczerpała 26,21 % alokacji przewidzianej na rok 2011. W I kwartale 2011 r. zostały podpisane 2 umowy na kwotę 2 638 tys. PLN w ramach projektów innowacyjnych, dla których konkurs został ogłoszony w 2010 r. 
W okresie od 01.01.2011 do 31.12.2011 r. zostały wypłacone środki dotacji w wysokości 11 432 tys. PLN oraz zatwierdzono 71 wniosków beneficjenta o płatność na łączną kwotę 9 193 tys. PLN.
W okresie sprawozdawczym, alokacja w ramach Poddziałania 7.2.2 wynosiła 7 043 tys. PLN (w tym jeden projekt systemowy). Dnia 06.09.2011 r. ogłoszono konkurs zamknięty na realizację projektów 
o dofinansowanie w ramach ww. Poddziałania. W związku z powyższym, w 2011 r. nie zostały zakontraktowane środki. W tym czasie wypłacono beneficjentom zaliczki w wysokości  6 791 tys. PLN. (w tym projekt systemowy) oraz zatwierdzono 50 wniosków beneficjenta o płatność na łączną kwotę 6 057 tys. PLN (w tym projekt systemowy).
W 2011 r. na alokację w ramach Działania 7.3 przeznaczono środki w wysokości 667 tys. PLN. Dnia 30.09.2011r. ogłoszono konkurs otwarty na realizację projektów w ramach Działania 7.3. Do końca okresu sprawozdawczego nie podpisano jeszcze umów w ramach ogłoszonego konkursu, natomiast podpisano 5 umów na łączną kwotę 226 tys. PLN, które dotyczyły konkursu ogłoszonego w roku 2010. W okresie objętym sprawozdaniem wypłacono środki dotacji w wysokości 866 tys. PLN oraz zatwierdzono 98 wniosków beneficjenta o płatność na łączną kwotę 2 050 tys. PLN.  

Przebieg procesu wnioskowania o wsparcie w ramach procedury konkursowej
W okresie sprawozdawczym w ramach Priorytetu ogłoszono pięć konkursów. W ramach Działania 7.2 – cztery nabory oraz w ramach Działania 7.3 – jeden. 
Największą popularnością wśród wnioskodawców cieszyło się Poddziałanie 7.2.1. Wnioski złożone 
w ramach tego obszaru wsparcia stanowią aż 52,33 % wszystkich złożonych wniosków. W 2011 r. w ramach Poddziałania ogłoszono trzy konkursy:
- konkurs 1/7.2.1/11 oraz 2/7.2.1/11 obejmowały te same typy realizowanych operacji, różniły się natomiast grupą docelową, w ramach konkursu nr 1/7.2.1/11, objęto wsparciem w 100% osoby niepełnosprawne. Wsparciem mogły zostać objęte następujące typy projektów:
1.	Kursy i szkolenia umożliwiające nabycie, podniesienie lub zmianę kwalifikacji i kompetencji zawodowych;
2.	Staże, subsydiowane zatrudnienie i zajęcia reintegracji zawodowej u pracodawcy;
3.	Poradnictwo psychologiczne, psychospołeczne lub zawodowe, prowadzące do integracji społecznej 
i zawodowej;
4.	Rozwój nowych form i metod wsparcia indywidualnego i środowiskowego na rzecz integracji zawodowej 
i społecznej (w tym np. środowiskowej pracy socjalnej, centrów aktywizacji lokalnej, animacji lokalnej, streetworkingu, coachingu, treningu pracy);
5.	Rozwój usług społecznych przezwyciężających indywidualne bariery w integracji społecznej w tym 
w powrocie na rynek pracy;
6.	Rozwijanie umiejętności i kompetencji społecznych, niezbędnych na rynku pracy;
7.	Wsparcie tworzenia i działalności środowiskowych instytucji aktywizujących osoby niepełnosprawne 
w tym zaburzone psychicznie;
8.	Promocja i wsparcie wolontariatu, w zakresie integracji osób wykluczonych i zagrożonych wykluczeniem społecznym; 
9.	Wsparcie dla tworzenia i funkcjonowania pozaszkolnych form integracji społecznej młodzieży (świetlice środowiskowe w tym z programem socjoterapeutycznym, kluby środowiskowe) połączonych z realizacją działań w zakresie reintegracji zawodowej i społecznej.
Wnioski składane w ramach ww. konkursów dotyczyły głównie 1, 2, 3, 6 typu operacji. Projekty przewidywały realizację łącznie co najmniej 3 typów projektu, w odniesieniu do każdego uczestnika projektu, gwarantujących kompleksowość wsparcia (kryterium dostępu). Jednym z powodów wyboru ww. typów przez wnioskodawców jest fakt, iż są one relatywnie proste w realizacji, a ich złożoność merytoryczna nie jest duża. Obszar wsparcia przewiduje realizację projektów szkoleniowych o szerokim zakresie tematycznym, które z reguły pozostają typem projektów cieszącym się największym zainteresowaniem. Wymienione typy cechuje również duża adekwatność 
do rzeczywistych problemów, jakie dotykają osoby zagrożone wykluczeniem społecznym. W kolejnych latach należy dążyć do zwiększenia poziomu zainteresowania wnioskodawców mniej popularnymi typami projektów poprzez wyłączanie określonych typów projektów, np. wprowadzając kryteria strategiczne dotyczące uwzględnienia w planowanych projektach działań, które są przewidziane w typach projektów cieszącym 
się najmniejszym zainteresowaniem.
- konkurs 3/7.2.1/11, obejmujący następujące typy realizowanych operacji:
1.	Wsparcie dla tworzenia i działalności podmiotów integracji społecznej, w tym: centrów integracji społecznej, klubów integracji społecznej, zakładów aktywności zawodowej oraz podmiotów działających 
na rzecz aktywizacji społeczno-zawodowej (których podstawowym zadaniem nie jest działalność gospodarcza) z wyjątkiem warsztatów terapii zajęciowej.
2.	Działania prowadzące do poszukiwania i testowania długookresowych źródeł finansowania utworzonych aktywnych form integracji społecznej, wymienionych w typie operacji nr 1.
Wnioski złożone w odpowiedzi na konkurs dotyczyły głównie 1 typu. Powodem może być niewielka ilość funkcjonujących na terenie województwa zachodniopomorskiego podmiotów działających na rzecz aktywizacji zawodowej i społecznej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Małe zainteresowanie 2 typem projektu, może wynikać również z faktu, iż powyższy typ pojawił się po raz pierwszy w ramach Poddziałania i dotyczył tylko działających podmiotów integracji społecznej.
Dużym zainteresowaniem cieszył się również konkurs otwarty w ramach Działania 7.3 – 1/7.3/11. Wnioski składane w odpowiedzi na konkurs stanowiły 41,45 % wszystkich złożonych wniosków, jednakże w odniesieniu 
do poprzednich lat zanotowano mniejszy napływ wniosków. Powodem może być ograniczenie rodzajów wsparcia, ponieważ typ projektów, który cieszył się największym zainteresowaniem w poprzednim roku (projekty przyczyniające się do integracji społecznej mieszkańców obszarów wiejskich) nie znalazł się w dokumentacji konkursowej na 2011 r. W okresie sprawozdawczym wsparciem mogły zostać objęte następujące typy projektów:
Oddolne inicjatywy lokalne, obejmujące:
1.	Działania o charakterze informacyjnym, promocyjnym, szkoleniowym lub doradczym przyczyniające się 
do przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu członków społeczności lokalnych zagrożonych wykluczeniem społecznym lub społecznie wykluczonych. 
2.	Rozwój dialogu, partnerstwa publiczno-społecznego i współpracy na poziomie lokalnym na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu.
Największym zainteresowaniem cieszył się 1 typ projektów. Drugi typ zwrócił mniejszą uwagę beneficjentów. Wnioski, które wpłynęły do IP nie spełniały kryteriów merytorycznych umożliwiających rekomendację 
do dofinansowania (spośród 80 wniosków, jedynie 14 rekomendowano do dofinansowania). Nowy wzór wniosku 
o dofinansowanie projektu sprawił beneficjentom wiele trudności. Sytuacje mogłoby poprawić stworzenie mechanizmów zapewniających wyższą jakość merytoryczną wniosków, by jak największy odsetek wnioskodawców mógł skorzystać z dostępnej pomocy. Dodatkowym czynnikiem małego zainteresowania 2 typem konkursu jest  niewielka ilosć prężnie działających NGO na terenach wiejskich, które mogłyby w przyszłości zawiązać partnerstwa.
Najmniej wniosków wpłyneło w odpowiedzi na konkurs 1/7.2.2/11 w ramach Poddziałania 7.2.2. Wsparciem mogły zostać objęte następujące typy projektów:
1.	Wsparcie dla osób fizycznych zamierzających rozpocząć prowadzenie działalnosci gospodarczej w formie spółdzielni socjalnej poprzez zastosowanie w ramach projektu co najmniej dwóch z następujących instrumentów:
a.	doradztwo (indywidualne i grupowe) oraz szkolenia umożliwiające uzyskanie wiedzy i umiejętności potrzebnych do założenia i/lub prowadzenia spółdzielni socjalnej;
b.	przyznanie środków finansowych na założenie i/lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej – 
o ile wszyscy członkowie są osobami, które rozpoczęły prowadzenie działalności lub przystąpiły 
do spółdzielni socjalnej w wyniku uczestnictwa w projekcie, do wysokości 20 tys. na osobę (członka); 
c.	wsparcie pomostowe udzielane w okresie do 6 / do 12 miesięcy od dnia zawarcia umowy o udzielenie wsparcia pomostowego, obejmujące finansowe wsparcie pomostowe wypłacane miesięcznie w kwocie 
do wysokości minimalnego wynagrodzenia obowiązującego na dzień wypłacenia środków finansowych 
na założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej połączone z doradztwem oraz pomocą 
w efektywnym wykorzystaniu przyznanych środków – wyłącznie dla osób, które rozpoczęły działalność 
lub przystąpiły do spółdzielni w ramach danego projektu. 

2.	Wsparcie dla osób prawnych wymienionych w art. 4 ust. 2 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r.
 o spółdzielniach socjalnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 94, poz. 651 z późn. zm.) poprzez zastosowanie 
w ramach projektu co najmniej dwóch z poniższych instrumentów:
a.	doradztwo (indywidualne i grupowe) dla kadr oraz szkolenia umożliwiające uzyskanie wiedzy; 
i umiejętności potrzebnych do założenia i/lub prowadzenia spółdzielni socjalnej;
b.	przyznanie środków finansowych na założenie i/lub przystąpienie osoby fizycznej do spółdzielni socjalnej do wysokości 20 tys. zł na każdą osobę fizyczną przystępującą i/lub nowozatrudnioną w spółdzielni socjalnej zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy o spółdzielniach socjalnych – wyłącznie dla osób, które uczestniczyły w projekcie, 
c.	wsparcie pomostowe w okresie do 6 / do 12 miesięcy od momentu przystąpienia i/lub zatrudnienia 
w spółdzielni socjalnej każdej z osób zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy o spółdzielniach socjalnych, obejmujące finansowe wsparcie pomostowe wypłacane miesięcznie w kwocie nie większej 
niż równowartość minimalnego wynagrodzenia obowiązującego na dzień zawarcia umowy o udzielenie wsparcia pomostowego, (na każdą z osób zatrudnionych w spółdzielni zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy 
o spółdzielniach socjalnych), połączone z doradztwem - wyłącznie dla osób, które rozpoczęły działalność lub przystąpiły do spółdzielni w ramach danego projektu.
Wnioski złożone w odpowiedzi na konkurs dotyczyły głównie 1 typu projektu. Poddziałanie 7.2.2 jest obszarem wsparcia o wyższym stopniu trudności i złożoności, co wynika przede wszystkim z faktu, że przewiduje instrument adresowany do podmiotów oferujących kompleksowy pakiet usług dla sektora ekonomii społecznej, a nie wnioskodawców zainteresowanych sfinansowaniem doraźnych działań dotyczących współpracy z podmiotami ekonomii społecznej. 
Oferowane wsparcie ukierunkowane na prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółdzielni socjalnej oraz objęcie wsparciem osób prawnych, pojawiło się pierwszy raz w ramach Poddziałania. Spółdzielnię socjalną 
w większości tworzą osoby zagrożone wykluczeniem społecznym, które planują wspólnie prowadzić przedsiębiorstwo. Utrzymanie się na rynku pracy po zakończeniu finansowania ze środków EFS wymaga  właściwego wyboru rodzaju produkcji czy usług i warunkuje funkcjonowanie spółdzielni w przyszłości. W ostatnim czasie powstaje coraz więcej spółdzielni socjalnych, jednakże ze względu na ryzyko związane z nieosiągnięciem rezultatów związanych z utrzymaniem spółdzielni, zainteresowanie tego typu projektami jest niewielkie. Świadczyć o tym może mała ilość wniosków złożona na konkurs – 12 wniosków o dofinansowanie, z czego tylko 
2 projekty zostały rekomendowane do dofinansowania. Należy więc promować działania zmierzające do powstawania spółdzielni socjalnych. 

PROJEKT SYSTEMOWY
W ramach Działania 7.2 Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnienie sektora ekonomii społecznej, Podziałania 7.2.2  Wsparcie ekonomii społecznej, realizowany jest projekt systemowy pt. „Z korzyścią dla regionu. Rozwój ekonomii społecznej. II Edycja”. Okres realizacji projektu: od 01.01.2011 r. do 31.12.2012 r. Wartość projektu: 1 450 tys. PLN. Pierwotna wartość projektu wynosiła 1 500 tys. PLN, (w związku z oszczędnościami powstałymi w trakcie trwania projektu, budżet projektu w 2011 roku uległ pomniejszeniu, co przyczyniło się 
do zmniejszenia dofinansowania).
Celem projektu jest zwiększenie skuteczności i zakresu oddziaływania 10 instytucji otoczenia ES oraz usystematyzowanie i wzmocnienie potencjału instytucjonalnego podmiotów otoczenia ES w północnej części subregionu koszalińskiego w okresie 2011/2012 r.
Cele szczegółowe: wsparcie instytucjonalne i zwiększenie oferty Lokalnych Ośrodków Wsparcia ES w terenie; wzrost liczby organizacji wspierających funkcjonowanie podmiotów ES; zwiększenie kompetencji kadr instytucji wspierających; rozwój systemu wymiany informacji na temat inicjatyw ES funkcjonujących w regionie oraz rozwój partnerstw na rzecz ES.
Projekt skierowany jest do: podmiotów ES (w tym NGO); instytucji rynku pracy oraz pomocy i intergarcji społecznej; osób fizycznych zamierzających utworzyć podmiot ES z powiatów: białogardzki, koszaliński, świdwiński, sławieński.
Realizacja zadań w okresie sprawozdawczym przebiegała zgodnie z założonym harmonogramem rzeczowym realizacji projektu, a wyłonieni w wyniku przetargów wykonawcy przeprowadzili poszczególne działania zgodnie
 z umowami, co pozwoliło na osiągnięcie rezultatów. Zanotowano pewne odchylenia w zakresie realizacji wydatków. Wynikały one z różnej częstotliwości realizacji zadań projektu w poszczególnych kwartałach. Związane były również z zastosowaniem procedur prawa zamówień publicznych.
W okresie objętym sprawozdaniem zrealizowane zostały następujące zadania:
1.	Uruchomiono wszystkie Lokalne Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej zgodnie z założeniami projektu, które w pełni funkcjonują i świadczą usługi doradcze podmiotom ES, osobom fizycznym oraz organizacjom wspierającym podmioty ES.
2.	Wyłoniono ekspertów świadczących usługi doradztwa specjalistycznego dla uczestników projektu.
3.	W dniach 8-10.06.2011 r. oraz w dniach 15-17.06.2011 r. zorganizowano wizyty studyjne w Sierakowie Sławieńskim w Wiosce „Hobbitów” utworzonej przez Stowarzyszenie „Hobbiton”, natomiast w dniach 
19-21.10.2011 r. kolejne 2 wizyty studyjne w Podgórkach. W wizycie studyjnej brały udział osoby 
z powiatów objętych wsparciem w ramach projektu oraz lokalni konsultanci ES.
4.	Przeprowadzono cykl szkoleń pt.:
- „Tworzenie przedsiębiorstw społecznych”;
- „Finansowe formy wsparcia ekonomii społecznej”;
- „Metody wspierania inicjatyw ekonomii społecznej”
5.	Zakończono procedury związane z wyłonieniem wykonawców forum współpracy partnerskiej. Forum odbyło się w dniach 21-22.06.2011 r. w Połczynie Zdroju, w którym wzięło udział 20 uczestników Projektu. Podczas spotkania podpisano list intencyjny dotyczący Partnerstwa na rzecz ES. 
6.	Opublikowano broszurę promującą ekonomię społeczną. Zorganizowano II Międzypowiatowe Targi Ekonomii Społecznej, podczas których zaprezentowało swoją działalność 13 podmiotów ekonomii społecznej. Zostały opublikowane ogłoszenia prasowe.
7.	Objęto wsparciem 6 instytucji otoczenia ekonomii społecznej wspierających działanie podmiotów ES.
W II kwartale 2011 roku wystąpiły pewne odchylenia w realizacji zadań przyjętych w harmonogramie projektu. Odchylenia te dotyczyły późniejszego wyłonienia wykonawców na publikacje ogłoszeń prasowych z uwagi 
na unieważnienie procedur przetargowych i powtórzenie postępowania przetargowego. Odchylenia te dotyczyły również publikacji broszury.
W III kwartale 2011 roku odchylenia dotyczyły wyboru wykonawców oraz przeprowadzenia warsztatów 
i 2 dodatkowych szkoleń, ponieważ podczas procedur przetargowych nie został wyłoniony wykonawca żadnej 
z tych usług. W związku z powyższym zostały powtórzone postępowania przetargowe.
Wartość wydatkowanych środków w 2011 r. wyniosła 639 tys. PLN.
Zaakceptowano 3 wnioski o płatność na kwotę 400 tys. PLN.

Szczegółowa charakterystyka udzielonego wsparcia w ramach Priorytetu VII.
W ramach Priorytetu wsparcie udzielone Beneficjentom ma na celu ułatwienie dostępu do rynku pracy osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym oraz rozwój instytucji ekonomii społecznej, jako skutecznej formy integracji społeczno-zawodowej. Przewidziane jest także wsparcie dla rozwoju inicjatyw na rzecz aktywizacji 
i integracji społeczności lokalnych, przyczyniające się do realizacji strategii rozwoju kapitału ludzkiego na terenach wiejskich. 
W okresie objętym sprawozadniem 6 390 osób zostało objętych wsparciem, w tym 4 399 kobiet.  
4 543 beneficjentów (w tym 3 333 kobiety) zakończyło udział zgodnie z zaplanowaną ścieżką uczestnictwa, natomiast 391 uczestników przerwało udział w projektach realizowanych w ramach Priorytetu.
W grupie osób objętych wsparciem w danym okresie 41,13 % (2 628, w tym 1 901 kobiet) posiadało status osoby bezrobotnej, 33,32 % osób nieaktywnych zawodowo (2 129, w tym 1 286 kobiety) oraz 25,55 % osób zatrudnionych (1 633, w tym 1 212 kobiety).
Mniej niż połowa osób, które rozpoczęły udział w projektach (39,66 %) pochodziła z terenów wiejskich (2 534, 
w tym 1 747 kobiet). Do grupy osób niepełnosprawnych należało 1 499 uczestników (23,46 % ), w tym większą część stanowiły kobiety: 875.
Spośród osób, które przystąpiły do projektu 22,47 % (1 436 uczestników) to osoby młode (15-24 lata), wśród nich kobiety satnowią 61,07 % (877), natomiast 9,94 % stanowią osoby w wieku 55-64 lata, z których 32,44 % 
jest zatrudnionych. 
Biorąc pod uwagę poziom wykształcenia, należy wskażać, iż znaczą grupę stanowią osoby z wykształceniem średnim lub zasadniczym zawodowym (ponadgimnazjalne) 2328 osób w tym kobiety 1 576, oraz 
z wykształceniem podstawowym, gimnazjalnym i niższym: 2 276 osoby, w tym 1 481 kobiety. Z kolei wykształcenie wyższe posiadało jedynie 17,61 % uczestników (1125, w tym 851 kobiet). Wykształcenie pomaturalne miało 10,34 % (661 beneficjentów, w tym 491 to kobiety).

PRIORYTET VIII
Od początku realizacji Programu w Priorytecie VIII łącznie zostało podpisanych 228 umów 
z Beneficjentami o wartości ogółem 174 mln zł, co stanowi 54% alokacji na cały okres programowania 2007-2013 (Wartość alokacji uwzględniająca Krajową Rezerwę Wykonania została wyliczona na podstawie danych 
z dokumentu „Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013”. Przyjęty został kurs Euro w wysokości 4,1579 zł).
W podziale na działania dane dotyczące podpisanych umów kształtują się następująco:
 - w ramach działania 8.1 podpisano 202 umowy o wartości ogółem 141 mln zł, co stanowi 53% wykorzystania alokacji na działanie na cały okres programowania;
 - w ramach działania 8.2 podpisano 26 umów o wartości ogółem 33 mln zł, co stanowi 61% wykorzystania alokacji na działanie na cały okres programowania.

W odniesieniu do środków rozliczonych we wnioskach o płatność od początku realizacji Programu zatwierdzono łącznie wnioski o płatność o wartości ogółem 113 mln zł (w tym krajowy wkład publiczny 109 mln zł), z czego:
 - w ramach działania 8.1 zatwierdzono wnioski o płatność o wartości ogółem 96 mln zł;
 - w ramach działania 8.2 zatwierdzono wnioski o płatność o wartości ogółem 17 mln zł.

Wśród uczestników projektów grupę dominującą stanowią kobiety (prawie 56%), przy czym w badanym okresie rozkład uczestników w podziale na płeć jest równomierny (50% kobiet). Z uwagi na status uczestników na rynku pracy, grupę dominującą stanowią zatrudnieni (94% uczestników), przy czym najsilniej reprezentowani 
są pracownicy administracji publicznej i dużych przedsiębiorstw (łącznie 44% zatrudnionych). Taka struktura uczestników projektu wpisuje się w założenia grup docelowych wskazane w SzOP POKL, gdyż projekty realizowane w ramach Priorytetu VIII kierowane są w większości do osób zatrudnionych. Stosunkowo dużo uczestników projektów stanowią osoby z terenów wiejskich (17%). Wśród uczestników projektu silną grupę stanowią osoby z wykształceniem wyższym (52% uczestników). Wśród przedsiębiorstw, które przystąpiły do udziału w projektach, najsilniej reprezentowane są małe i mikroprzedsiębiorstwa (w tym samozatrudnieni). Stanowią one 73% wszystkich przedsiębiorstw objętych wsparciem. 

Działanie 8.1 Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla przedsiębiorstw

Poddziałanie 8.1.1 Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla przedsiębiorstw 
– projekty konkursowe

W analizowanym okresie w ramach poddziałania 8.1.1 zawartych zostało łącznie 41 umów o wartości ogółem 25 mln zł (w tym dofinansowanie 20 mln zł) uwzględniając aneksy do umów. Konkursy ogłaszane 
w ramach Poddziałania 8.1.1 cieszyły się największym zainteresowaniem ze strony wnioskodawców, ponieważ projekty realizowane w ramach tego Poddziałania postrzegane są jako cechujące się najmniejszą złożonością 
i trudnością w realizacji. Dodatkowo bardzo wysoka kwota alokacji w sposób naturalny zwiększa szanse wnioskodawców na uzyskanie wsparcia, a tym samym skłania do aplikowania o dofinansowanie.

Ponadto, trwała bieżąca obsługa i rozliczanie projektów na podstawie podpisanych umów. Rozliczono 
214 wniosków o płatność na łączną kwotę dofinansowania 23 mln zł. 

W ramach Poddziałania 8.1.1 należy zauważyć, iż dotychczas największym zainteresowaniem ze strony wnioskodawców cieszyły się konkursy pozwalające na realizację projektów III typu. Relatywnie mniejszym – choć równie wysokim – zainteresowaniem cieszą się projekty realizjowane w ramach I typu operacji. Natomiat najbardziej istotną obserwacją wynikającą z analizy typów projektów jest brak projektów mających na celu doradztwo dla przedsiębiorstw (typ II). W ramach analizowanych projektów nie zidentyfikowano ani jednego projektu realizującego typ II. Główną barierą są w tym przypadku koszty wkładu prywatnego przedsiębiorcy, który musi on wnieść chcąc skorzystać z doradztwa. Koszt wkładu prywatnego mikro, małego lub średniego przedsiębiorcy wynosi 50% wartości wsparcia i nie jest możliwe wniesienie go w postaci niepieniężnej (jak 
w przypadku szkoleń pracowników w ramach typu I). Ponadto, ze wsparcia w ramach tego typu konkursów wyłączone są duże przedsiębiorstwa, którym stosunkowo najłatwiej jest zdobyć wymagane wkładem własnym fundusze.

W badanym okresie w ramach realizowanych projektów rozpoczęły udział 7 394 osoby (od początku wdrażania Programu – 21 695 osób), natomiast liczba pracujących osób dorosłych, które zakończyły udział 
w projektach szkoleniowych w okresie sprawozdawczym to 6 039 osób (od początku wdrażania Programu – 18 250 osób), w tym 940 osób powyżej 50. roku życia (od początku wdrażania Programu – 3 351 osób). W ramach realizowanych projektów w poddziałaniu 8.1.1 – 1 413 przedsiębiorstw zostało objęte wsparciem 
w badanym okresie (od początku wdrażania programu 2 672 przedsiębiorstw). 

Poddziałanie 8.1.2 Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie 

W okresie sprawozdawczym w ramach poddziałania 8.1.2 zawartych zostało łącznie 8 umów o wartości ogółem 10 mln zł (w tym dofinansowanie 10 mln zł) uwzględniając aneksy do umów oraz projekty innowacyjne.

Jednocześnie trwała bieżąca obsługa i rozliczanie projektów na podstawie podpisanych umów. Rozliczono 90 wniosków o płatność na łączną kwotę dofinansowania 14 mln zł. Jeśli chodzi o czynniki wpływające na stopień zainteresowania Poddziałaniem 8.1.2, to wskazać należy przede wszystkim na relatywnie skomplikowany charakter tego obszaru wsparcia i dofinansowywanych w jego ramach przedsięwzięć.

W ramach Poddziałania 8.1.2 wszystkie typy projektów ogłaszane w ramach konkursów cieszyły się podobnym zainteresowaniem. Należy zauważyć, iż w ramach Planu Działania na 2011 rok IP zrezygnowała 
z naboru wniosków w ramach ostataniego typu projektów, tj. Badania i analizy dotyczące trendów rozwojowych 
i prognozowania zmian gospodarczych zachodzących w regionie oraz formułowania właściwych mechanizmów zaradczych, upowszechnianie wyników tych badań i analiz oraz związana z nimi wymiana informacji.

W okresie sprawozdawczym w ramach realizowanych projektów rozpoczęło udział 1 768 osób (od początku wdrażania Programu – 3 722 osoby), natomiast liczba pracujących osób dorosłych, które zakończyły udział w projektach szkoleniowych w okresie sprawozdawczym to 1 298 osób (od początku wdrażania Programu – 2 447 osób). Liczba osób zwolnionych w przedsiębiorstwach dotkniętych procesami restrukturyzacyjnymi, którzy zostali objęci działaniami szybkiego reagowania to 459 osób (od początku wdrażania Programu – 459 osób). 
W ramach realizowanych projektów 81 przedsiębiorstw zostało objętych wsparciem w badanym okresie 
(od początku wdrażania programu 119 przedsiębiorstw).

Poddziałanie 8.1.3 Wzmacnianie lokalnego partnerstwa na rzecz adaptacyjności – projekty konkursowe

W analizowanym okresie nie podpisano żadnych umów o dofinansowanie. Niski poziom popularności tego obszaru wsparcia wynika głównie z ograniczonej liczby potencjalnych realizatorów projektów, jak również 
z niskiej kwoty alokacji. Cechą Poddziałania 8.1.3 jest niewielka ilość składanych i dofinansowanych projektów. Przyczyną takiego stanu w głównej mierze jest dość ograniczona grupa potencjalnych projektodawców (związki zawodowe i organizacje przedsiębiorców). Zainteresowanie poszczególnymi typami konkursów było na zbliżonym poziomie. 

W badanym okresie rozliczono 10 wniosków o płatność na łączną kwotę dofinansowania 1 mln zł. 

Działanie 8.2 Transfer wiedzy

Poddziałanie 8.2.1 Wsparcie dla współpracy sfery nauki i przedsiębiorstw – projekty konkursowe

W badanym okresie w ramach poddziałania 8.2.1 podpisano 13 umów o dofinansowanie o wartości ogółem 9 mln zł (w tym dofinansowanie 9 mln zł). Względnie niski poziom popularnosci tego poddziałania wynika głównie z ograniczonej liczby potencjalnych realizatorów projektów – ze względu na względnie niewielką liczbę podmiotów sektora B+R w województwie zachodniopomorskim. Inne czynniki, które należy ocenić jako wpływające ograniczająco na zainteresowanie wnioskodawców tym obszarem wsparcia, to kwestia pomocy publicznej (w szczególności w odniesieniu do projektów stażowych) oraz ograniczony stopień rozwoju sektora B+R w województwie zachodnipomorskim, w tym przede wszystkim niska aktywność w obszarze współpracy pomiędzy jednostkami naukowymi a przedsiębiorstwami. Pierwsza kwestia dotyczy samego wdrażania Programu, natomiast drugi czynnik ma charakter systemowy i odnosi się do specyfiki regionu, a tym samym jest najtrudniejszy do zniwelowania. Wydaje się, że dążąc do zwiększenia poziomu zainteresowania potencjalnych wnioskodawców aplikowaniem o wsparcie w ramach Poddziałania 8.2.1 należy – równolegle wobec działań informacyjno-promocyjnych dotyczących samego Poddziałania 8.2.1 – prowadzić w obrębie całego regionu działania zorientowane na wzrost świadomości w zakresie celowości współpracy sektora B+R i przedsiębiorstw, 
a także korzyści, jakie taka kooperacja daje. Bez tego rodzaju działań, wszelkie podejmowane inicjatywy, które będą zorientowane na zwiększenie zainteresowania wnioskodawców Poddziałaniem 8.2.1 mogą się okazać nieskuteczne.

Jednocześnie trwała bieżąca obsługa i rozliczanie projektów na podstawie podpisanych umów. Rozliczono 
17 wniosków o płatność na łączną kwotę dofinansowania 2 mln zł. 

W analizowanym okresie w ramach realizowanych projektów rozpoczęło udział 188 osób (od początku wdrażania Programu – 1 108 osób), natomiast liczba osób, które były objęte wsparciem w zakresie rozpoczynania własnej działalności gospodarczej typu spin off lub spin out to 1 010 osób. W okresie sprawozdawczym 780 uczestników zakończyło udział w projektach (984 osoby od początku wdrażania Programu).

Należy podkreślić, iż znaczącym problemem w realizacji zawartych umów w ramach każdego Poddziałania była niska jakość rozliczanych przez wnioskodawców wniosków o płatność. Często konieczne było wielokrotne kierowanie wniosków do poprawy i tym samym przesunięciu uległy harmonogramy płatności. Ponadto, duża liczba realizowanych projektów oraz czasochłonna weryfikacja wniosków płatniczych wpłynęły na bardzo napięte terminy weryfikacji.
Wpływ na wymienione problemy we wdrażaniu Priorytetu ma m.in. niewłaściwa interpretacja wytycznych oraz zasad obowiązujących w POKL. Skutkowało to popełnianiem dużej ilości błędów przez wnioskodawców. Modyfikowane na przestrzeni realizacji projektów dokumenty w postaci wzorów oraz załączników także powodowały nasilenie popełnianych błędów. Wiele trudności sprawia Beneficjentom monitorowanie udziału uczestników w projekcie; bardzo często składane formularze PEFS są niespójne z załącznikiem nr 2 do wniosku 
o płatność, co skutkuje opóźnieniami w procesie realizacji projektów.

W celu poprawy efektywnosci wdrażania Priorytetu VIII, IP realizuje działania polegające na tym, iż Beneficjenci zarówno konkursowi jak i systemowi informowani są na bieżąco o nowelizacjach obowiązujących unijnych aktów prawnych (np. Zasady finansowania POKL, Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków 
w ramach POKL) niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania i rozliczania projektów w ramach komponentu regionalnego POKL. Przedmiotowe informacje zamieszczane są zarówno na stronie głównej Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie w zakładce POKL pliki do pobrania, jak i udostępniane w działającym w siedzibie WUP Puncie Informacyjnym EFS. Pracownicy Punktu Informacyjnego wspierają działania beneficjentów poprzez organizację specjalistycznych szkoleń i aktywne doradztwo oraz oferują pomoc projektodawcom nie tylko w fazie przygotowania przedsięwzięcia, ale także w trakcie jego realizacji i rozliczania już po otrzymaniu środków 
z dotacji. Ponadto, każdy projektodawca korzysta z pomocy indywidualnie przydzielonego przez Instytucję Pośredniczącą opiekuna projektu.

PRIORYTET IX

Do dnia 31 grudnia 2011 r. alokacja określona dla Priorytetu IX w wysokości 379 624 tys. zł. została zrealizowana w 52% biorąc pod uwagę wartość ogółem podpisanych umów o dofinansowanie, która wyniosła 195 675 tys. zł. Świadczy to o realizowaniu Priorytetu zgodnie z planem. Należy zwrócić uwagę, że alokacja dla Priorytetu IX została powiększona o środki w wysokości 73 932 tys. zł. w ramach Krajowej Rezerwy Wykonania oraz indywidualizacji nauczania. 

	Najgorzej realizowane jest Działanie 9.5, w ramach którego podpisano 159 umów o dofinansowanie na kwotę 7 490 tys. zł., co stanowi 40% alokacji przeznaczonej na Działanie. Na początku 2012 r. będą podpisywane umowy w ramach konkursu ogłoszonego w 2011 r. Do dofinansowania rekomendowano 40 projektów, co znacznie zwiększy realizację alokacji dla Działania 9.5. Na niskim poziomie realizacji alokacji znalazło się również Działanie 9.2. Do 31 grudnia 2011 r. podpisano 55 umów o dofinansowanie o wartości ogółem 28 361 tys. zł., co stanowi 44% alokacji przeznaczonej na Działanie. Do końca 2011 r. nie podpisano wszystkich umów w ramach projektów rekomendowanych do dofinansowania. Ponadto, konkurs zaplanowany na 2012 r. będzie ogłoszony w trybie otwartym, z alokacją na wysokim poziomie. 
	Najlepiej realizowane jest Działanie 9.4, w ramach którego podpisano 18 umów o dofinansowanie o wartości ogółem 11 728 tys. zł., co stanowi 67% alokacji przeznaczonej na Działanie. Na początku 2012 r. zostaną podpisane umowy w ramach konkursu ogłoszonego w 2011 r. W 2012 r. nie przewidziano konkursu w ramach Działania 9.4. Na wysokim poziomie zrealizowania alokacji jest również Działanie 9.1, w ramach którego podpisano 214 umów o dofinansowanie o wartości ogółem 137 770 tys. zł. Alokacja przeznaczona na Działanie została zrealizowana w 56%. Biorąc pod uwagę dodatkowe środki w ramach indywidualizacji oraz przeznaczenie całej Krajowej Rezerwy Wykonania właśnie na Działanie 9.1, wynik jest zadowalający. W celu jego poprawienia w 2012 r. zostaną ogłoszone konkursy otwarte w ramach Poddziałania 9.1.1 i Poddziałania 9.1.2 z alokacją na wysokim poziomie. Działanie 9.3 zostało zakończone. Do końca 2011 r. podpisano 18 umów o wartości ogółem 10 324 tys. zł., co stanowi 57% alokacji przeznaczonej na Działanie. Na początku 2012 r. zostaną podpisane umowy w ramach konkursu ogłoszonego w 2011 r. Tym samym alokacja na Działanie 9.3 będzie zrealizowana na wyższym poziomie.  

W ramach Priorytetu IX dwoma obszarami wsparcia, które cieszą się największym zainteresowaniem Wnioskodawców są: Poddziałanie 9.1.2 oraz Działanie 9.5 (do 31 grudnia 2011 r. podpisano kumulatywnie odpowiednio 169 i 159 umów o dofinansowanie). Odnotowano znaczący postęp finansowy.
	Działanie 9.5 pełni funkcję obszaru wsparcia, w ramach którego aplikują ci Wnioskodawcy, którzy nie dostrzegają adekwatności swoich projektów do pozostałych Działań i Poddziałań Priorytetu IX lub też nie otrzymali wsparcia w konkursach dotyczących innych obszarów wsparcia. W części przypadków wnioski składane w konkursie 9.5 to inicjatywy, które nie otrzymały dofinansowania w konkursach dotyczących małych grantów, które prowadzone były w Priorytetach: VI i VII.
	Z kolei w odniesieniu do Poddziałania 9.1.2 wskazać należy przede wszystkim na fakt dużej liczby potencjalnych Beneficjentów (szkoły i placówki oświatowe prowadzące kształcenie ogólne), przy jednoczesnej łatwości w rekrutacji grupy docelowej (w przeważającej mierze są to uczniowie lub nauczyciele szkół realizujących projekty). Poprzez fakt bezpośredniego zaangażowania placówek oświatowych w realizację dotyczących ich projektów możliwe jest uzyskanie optymalnego dopasowania charakteru i zakresu projektu do specyfiki danej placówki, co bez wątpienia ma korzystny wpływ na skuteczność realizowanego przedsięwzięcia. Innym czynnikiem, który zapewnia w ramach Poddziałania 9.1.2 adekwatność podejmowanych działań do potrzeb Beneficjentów jest szeroki wachlarz typów projektów przewidzianych do dofinansowania w omawianym obszarze wsparcia (ów fakt ma zapewne także bezpośredni wpływ na popularność Poddziałania 9.1.2, gdyż poprzez różnorodność typów projektów może ono pozostawać w obszarze zainteresowania odpowiednio większej liczby potencjalnych Wnioskodawców). W przypadku Poddziałania 9.1.2 nie bez znaczenia dla popularności tego obszaru wsparcia jest również fakt, iż jest to instrument dokapitalizowania sfery o bardzo niskim poziomie finansowania. Innymi słowy, możliwość pozyskania przez placówkę dodatkowych środków finansowych na realizację zadań, które i tak byłyby realizowane przez placówkę (lub ich realizacja byłaby oczekiwana przez różne kategorie interesariuszy – uczniów, ich rodziców, nauczycieli) stanowi realne odciążenie ograniczonych budżetów placówek oświatowych.

Obszarami wsparcia, które cieszą się najmniejszym zainteresowaniem Wnioskodawców są: Działanie 9.3 oraz Działanie 9.4 (do 31 grudnia 2011 r. podpisano po 18 umów o dofinansowanie w ramach tych Działań).
	Działanie 9.3 oceniane jest jako relatywnie niejasne i zawierające nieprecyzyjny katalog oferowanych form wsparcia. Dodatkowe utrudnienia związane z Działaniem 9.3 dotyczą specyfiki grupy docelowej, a właściwie względnej nieadekwatności form wsparcia do specyfiki grupy docelowej w przypadku najpopularniejszego typu projektu (Typ 2: „Kształcenie w formach szkolnych osób dorosłych z własnej inicjatywy zainteresowanych uzupełnieniem lub podwyższeniem swojego wykształcenia i kwalifikacji ogólnych i zawodowych”) – mamy tu bowiem do czynienia z edukacją w formach szkolnych adresowaną do osób dorosłych. Skorzystanie ze wsparcia w ramach projektów realizowanych w Działaniu 9.3 wymaga od grupy docelowej dużego zaangażowania i poświęcenia, a czasami jest po prostu obiektywnie niemożliwe ze względu na obciążenia zawodowe i rodzinne.
	Przyczyną tak niskiej liczby umów o dofinansowanie podpisanych w ramach Działania 9.3 i Działania 9.4 była niewystarczająca jakość składanych przez Projektodawców wniosków aplikacyjnych w odpowiedzi na ogłoszone konkursy, nie spełniających minimalnych kryteriów oceny weryfikowanych podczas prac Komisji Oceny Projektów i tym samym nie rekomendowanych do otrzymania dofinansowania.
W 2011 roku przewidziano w ramach Poddziałania 9.1.1 możliwość realizacji tylko projektów dotyczących tworzenia ośrodków wychowania przedszkolnego na obszarach i w środowiskach o niskim stopniu upowszechnienia edukacji przedszkolnej. Rozwiązanie to miało na celu uniknięcie sytuacji ciągłego finansowania placówek przedszkolnych utworzonych w rezultacie otrzymanego dofinansowania i wynikało z przyjęcia słusznego założenia, iż placówki przedszkolne powinny dążyć do uniezależnienia się od finansowania ze środków wspólnotowych, przy jednoczesnym zachowaniu ich trwałości (w oparciu o finansowanie z budżetu lokalnego).

W przypadku Poddziałania 9.1.2 największym zainteresowaniem Beneficjentów cieszą się projekty, w ramach których prowadzone są dodatkowe zajęcia (bądź o charakterze dydaktyczno-wyrównawczym i specjalistycznym, bądź ukierunkowanych na rozwój kompetencji kluczowych) oraz doradztwo i opieka pedagogiczno-psychologiczna dla uczniów wykazujących problemy w nauce lub z innych przyczyn zagrożonych przedwczesnym „wypadnięciem” z systemu oświaty. Z kolei na bardzo niskim poziomie kształtuje się zainteresowanie Wnioskodawców projektami skierowanymi do dzieci znajdujących się poza systemem oświaty oraz przedsięwzięciami związanymi z wdrażaniem programów i narzędzi efektywnego zarządzania placówką oświatową, które przyczyniają się do poprawy jakości nauczania. W pierwszym przypadku kluczowe znaczenie wydaje się mieć trudność dotarcia do grupy docelowej oraz utrzymanie założonej liczby uczestników projektu przez cały okres jego trwania (co w bezpośredni sposób przekłada się na stopień osiągnięcia wskaźników projektu). Z kolei jeśli chodzi o projekty zorientowane na zwiększenie efektywności zarządzania placówką oświatową to ich ograniczona popularność może być rezultatem gradacji potrzeb dokonywanej przez Wnioskodawców, w której najczęściej zagadnienia związane z funkcjonowaniem placówki okazują się być mniej istotne niż działania mieszczące się w zasadniczym przedmiocie działalności placówki. Wydaje się, iż w chwili obecnej nie należy dążyć do znaczącej zmiany struktury typów projektów w Poddziałaniu 9.1.2, gdyż aktualna struktura stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie bieżących potrzeb sektora oświaty w Województwie Zachodniopomorskim. Wykluczenie określonych typów projektów, czy nawet premiowanie niektórych typów dofinansowywanych przedsięwzięć względem innych, mogłoby nie tylko wzbudzić opór ze strony Beneficjentów, ale także doprowadzić do sytuacji, w której liczba wniosków spadłaby znacząco ze względu na nikłe zainteresowanie dopuszczalnymi lub traktowanymi preferencyjnie typami projektów.
Największym zainteresowaniem Wnioskodawców w ramach Działania 9.2 cieszyły się projekty zorientowane na oferowanie dodatkowych zajęć dydaktyczno-wyrównawczych oraz specjalistycznych, a także dodatkowych zajęć dla uczniów ukierunkowanych na rozwój kompetencji kluczowych. Współpracę między szkołami a pracodawcami deklarują oba rodzaje instytucji, jednak dotyczy ona dużo większego odsetka szkół niż przedsiębiorców. W zdecydowanej większości przypadków są to tradycyjne formy współpracy - praktyki zawodowe lub staże. Najbardziej zainteresowane kooperacją ze sferą edukacji są duże firmy. Pracodawcy, którzy deklarują brak takiej współpracy, zapytani o powody tego braku najczęściej odpowiadali, iż nie widzą korzyści z niej, w dalszej kolejności wskazali na brak zainteresowania/propozycji ze strony instytucji edukacyjnych. Bardzo rzadka jest współpraca między pracodawcami a szkołami w zakresie współtworzenia programów nauczania lub tworzenia nowych kierunków. Jeśli chodzi o szkoły zawodowe i średnie, to nałożony jest na nie obowiązek realizacji programu nauczania ustalonego na poziomie ministerialnym. W związku z tym potrzeby przedsiębiorców dotyczące oferty edukacyjnej szkół zawodowych, techników i liceów zawsze będą miały znaczenie, co najwyżej, drugorzędne. Do barier systemowych zdiagnozowanych na etapie badania ilościowego należy z pewnością bariera niskiego dofinansowania realizacji praktyk i staży wskazana przez przedsiębiorców. Badane szkoły również wskazały na szereg problemów związanych z realizacją praktyk i staży. Do najważniejszych z nich respondenci zaliczyli: niski poziom zainteresowania ze strony przedsiębiorstw oraz mała ilość kadr w firmach do opieki nad praktykantami/stażystami. Jeśli chodzi o szkolnictwo zawodowe i średnie, to najważniejszą trudnością jest fakt, iż podstawy programowe mają dość sztywny charakter. Celem szkoły jest przede wszystkim realizacja programu, który jest jej narzucony odgórnie – przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Najważniejszą z barier indywidualnych zidentyfikowanych w ramach badania jest niska świadomość korzyści wynikających ze wzajemnej współpracy oraz brak zaangażowania poszczególnych instytucji we współpracę, wynikający np. z braku czasu, kryzysu finansowego itp. W celu zwiększenia współpracy szkół i placówek kształcenia zawodowego z przedsiębiorstwami w zakresie wdrażania programów rozwojowych planuję się szeroką promocję Działania 9.2 oraz promowanie dobrych praktyk w zakresie wyników współpracy przedsiębiorców ze szkołami na spotkaniach dotyczących dokumentacji konkursowej oraz podczas kampanii informacyjnych EFS.
W ramach Działania 9.3 większość dostępnych typów wsparcia cieszy się niewielkim zainteresowaniem ze strony potencjalnych Beneficjentów. Wyjątek stanowią jedynie projekty dotyczące kształcenia osób dorosłych w formach szkolnych, choć i tutaj (analizując tę kwestię pod kątem liczby złożonych wniosków) zainteresowanie nie jest bardzo duże. Uwzględniając powyższe, planuje się zaakcentować nie tyle potrzebę zwiększania zainteresowania Wnioskodawców poszczególnymi formami wsparcia w ramach Działania 9.3, ile raczej celowość jego zasadniczego zrewidowania i zmodyfikowania w takim kierunku, by odpowiadało ono rzeczywistym potrzebom grupy docelowej i było jednoznacznie rozumiane przez Beneficjentów.
	Wśród typów projektów przewidzianych w ramach Działania 9.4 zdecydowanie dominują projekty dotyczące studiów podyplomowych, kursów kwalifikacyjnych i doskonalących dla nauczycieli w zakresie zgodnym z lokalną i regionalną polityką edukacyjną. Pozostałe typy przedsięwzięć reprezentowane były wśród wniosków złożonych w 2010 roku zdecydowanie rzadziej. Wydaje się, iż w przypadku niniejszego obszaru wsparcia mamy do czynienia z sytuacją zbliżoną do Poddziałania 9.1.2 – należy przyjąć, iż podmioty, do których adresowane jest wsparcie w ramach obu działań w sposób trafny identyfikują swoje najpilniejsze potrzeby i w pierwszej kolejności aplikują o dofinansowanie dotyczące tych projektów, które pozwolą im zaspokoić rzeczowe potrzeby. I stąd przede wszystkim wynika taka, a nie inna struktura omawianego Działania ze względu na reprezentowane typy projektów.
Od początku realizacji PO KL do dnia 31 grudnia 2011 r. w projektach w ramach Priorytetu IX udział rozpoczęło 57 285 Beneficjentów Ostatecznych, z czego:
- 14 408 osób kontynuuje udział w projektach;
- 54% stanowią kobiety (30 757 uczestników);
- 83% stanowią osoby z wykształceniem podstawowym, gimnazjalnym i niższym (47 609 uczestników);
- 83% stanowią osoby nieaktywne zawodowo (47 445 uczestników);
- 47% stanowią osoby młode w wieku od 15 do 24 lat (26 730 uczestników);
- 47% stanowią osoby z terenów wiejskich (27 148 uczestników);
- 3 518 osób stanowią nauczyciele, którzy uczestniczyli/uczestniczą w doskonaleniu zawodowym w krótkich formach.
Do 31 grudnia 2011 r. w projektach rozpoczęło udział 816 osób niepełnosprawnych.
KOMPLEMENTARNOŚĆ

Na poziomie programowania:

Zgodnie z zapisami Planów Działań (PD) dla poszczególnych Priorytetów, komplementarność działań finansowanych ze środków EFS przewidzianych w danym Priorytecie, z działaniami realizowanymi w ramach innych programów współfinansowanych z funduszy europejskich, jest weryfikowana przy pomocy wdrożonych przez Instytucję Pośredniczącą (IP) mechanizmów kontrolnych.
             Komplementarność przyjętych zapisów Planów Działania konsultowana jest w ramach grup roboczych powołanych dla każdego obszaru interwencji, skupiających przedstawicieli Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego, Kuratorium Oświaty, uczelni wyższych, organizacji pracowników 
i pracodawców, organizacji pozarządowych, czy instytucji rynku pracy i integracji społecznej. Plany Działania podlegają weryfikacji oraz opiniowaniu przez członków Podkomitetu Monitorującego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Województwa Zachodniopomorskiego, a także są poddawane ogólnodostępnym konsultacjom społecznym, realizowanym także w trybie elektronicznym. Zarówno podczas spotkań grup roboczych, 
jak i w trakcie ww. konsultacji społecznych, analizowane są zaproponowane przez WUP w Szczecinie 
(IP) szczegółowe kryteria wyboru projektów oraz wypracowuje się rekomendacje umożliwiające zapewnienie komplementarności we wdrażaniu funduszy unijnych. Jednym z przyjętych przez Instytucję Pośredniczącą mechanizmów kontrolnych, są konsultacje przyjętych założeń i kryteriów Planów Działań z Instytucją Zarządzającą na ostatnim etapie zatwierdzania tych dokumentów.
              Zapisy Planów Działania, jak i kryteria demarkacji przyjęte na poziomie dokumentów programowych programów finansowanych ze środków strukturalnych, wykorzystywane są przez członków Komisji Oceny Projektów i pracowników merytorycznych Wydziałów Wdrażania Priorytetów, IP odpowiedzialnych za proces oceny i weryfikacji wniosków o dofinansowanie projektów.
              W województwie zachodniopomorskim komplementarność oraz koordynację procesu wdrażania komponentu regionalnego z działaniami realizowanymi w ramach innych programów współfinansowanych 
z funduszy europejskich zapewnia przede wszystkim Podkomitet Monitorujący PO KL WZ. W pracach Podkomitetu uczestniczą przedstawiciele strony rządowej, strony samorządowej, partnerów społecznych 
i gospodarczych (organizacji pracowników i organizacji pracodawców, organizacji pozarządowych, środowiska akademicko-naukowego oraz Regionalnych Ośrodków EFS).
               Komplementarność zapewniana jest również poprzez aktywny udział przedstawicieli WUP w Szczecinie w pracach Zachodniopomorskiego Komitetu Monitorującego dla Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013. W skład Komitetu wchodzą między innymi przedstawiciele strony rządowej, strony samorządowej, środowiska naukowo-akademickiego, organizacji pracodawców i pracowników, organizacji pozarządowych oraz Izb Przemysłowo-Handlowych.
                Rekomendacje przyczyniające się do zapewnienia komplementarności pochodzą także 
od Zachodniopomorskiej Grupy Sterującej Ewaluacją. W pracach Grupy uczestniczą m.in. przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego, Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie, Ministra Rozwoju Regionalnego, Podkomitetu Monitorującego PO KL WZ, Zachodniopomorskiego Komitetu Monitorującego dla RPO WZ oraz wykonawców badań ewaluacyjnych.

Na poziomie wdrażania:

PRIORYTET VI
W okresie sprawozdawczym przyjęto do realizacji następujące projekty komplementarne:
W okresie sprawozdawczym przyjęto do realizacji następujący projekt realizujący zasadę komplementarności: „Piramida kompetencji” – projekt zakłada objęcie wsparciem pracowników PSZ województwa zachodniopomorskiego w celu zwiększenia efektywności działania urzędów pracy i polepszenia jakości świadczonych usług. Projekt jest komplementarny z projektami systemowymi Poddziałania 6.1.3 realizowanymi przez Powiatowe Urzędy Pracy. Zarówno projekt „Piramida kompentecji” jak i projekty systemowe zapewniają uzupełnienie działań krajowych w zakresie Centrum Aktywności Zawodowej, utworzonych  na podst. ustawy 
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zaś w ramach realizowanych projektów przekszkolono personel CAZ oraz doposażono CAZ. Utworzone CAZ oraz personel jest kluczowy w realizacji projektów Poddziałania 6.1.3. (służy aktywizacji osób bezrobotnych, co jest priorytetem Wspólnoty Europejskiej). 
Komplementarność geograficzna wystąpiła w projekcie Działania 6.3 (Dajmy sobie szansę, POKL.06.03.00-32-009/11), przyjętym do realizacji w okresie sprawozdawczym. Grupę docelową w projekcie stanowią w 100% osoby posiadające miejsce zamieszkania na obszarach słabych strukturalnie (zgodnie z zał. 6 do RPO WZ) tj. 
w Gminie Karnice (powiat gryficki). Mieszkańcy tej Gminy otrzymali także wsparcie w ramach projektu POIG „Paszport do e-Integracji-przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu w Powiecie Gryfickim ze środków Unii Europejskiej”. Projekt jest więc komplementarny z inwestycjami realizowanymi współfinansowanymi z innych źródeł niż EFS (komplementarność międzyprogramowa). 

PRIORYTET VII
W ramach Priorytetu VII dla zapewnienia komplementarności działań finansowanych z EFS 
z działaniami finansowanymi z EFRR oraz EFRROW zastosowano kryterium strategiczne tj. w Poddziałaniach 7.2.1, 7.2.2 oraz Działaniu 7.3 Projekt realizowany na obszarze gmin lub skierowany do mieszkańców gmin wymienionych w załączniku nr 6 do Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego tj. gmin w szczególnie niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej. Kryterium to pozwoli na premiowanie projektów PO KL, które mają związek ze wsparciem przewidzianym w Regionalnym Programie Operacyjnym 
dla Województwa Zachodniopomorskiego 2007-2013. 
Działanie 7.3 Inicjatywy lokalne na rzecz aktywnej integracji społecznej
Numer wniosku w KSI: WND-POKL.07.03.00-32-184/10
Wnioskodawca: Gmina Białogard/Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Białogardzie
Tytuł projektu: „Bocianowo na bis”
Wartość projektu: 49 997,00 PLN (w tym dofinansowanie: 49 997,00 PLN).
Okres realizacji: od 01.02.2011 r. do 31.08.2011 r.
Projekt komplementarny z Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego 
w zakresie obszaru realizacji. 
Projekt zakłada realizację m.in. na terenie Gminy Białogard.
Cel główny to lepsze funkcjonowanie w rodzinie i społeczności lokalnej - 12 uczestniczek z terenu miejscowości Łęczno poprzez udział w organizowanych działaniach integracyjnych.
Cele szczegółowe:
1.	integracja wewnętrzna uczestniczek projektu; 
2.	lepsze funkcjonowanie  uczestniczek w rodzinie - prawidłowe relacje między rodzicami a dziećmi;
3.	nabycie umiejętności gospodarowania ograniczonym budżetem domowym przez uczestniczki projektu;
4.	wzmocnienie własnego wizerunku wśród  uczestniczek projektu;
5.	wykształcenie prawidłowych wzorców osobowych;
6.	poprawa funkcjonowania uczestniczek w środowisku lokalnym.
Wsparciem w ramach projektu zostało objętych 12 osób: 5 osób bezrobotnych w tym 2 długotrwale, 
5 osób nieaktywnych zawodowo oraz 2 osoby zatrudnione.

W ramach Priorytetu VII wystapiła również komplementarność działań PO KL (Poddziałanie 7.1.2 Rozwój 
i upowszechnianie aktywnej integracji przez powiatowe centra pomocy rodzinie) z osią 7 Rozwój infrastruktury społecznej i zdrowotnej (7.4 Infrastruktura dla osób niepełnosprawnych) dla projektu: 
Rozbudowa i modernizacja Centrum Rehabilitacji Chorych na Stwardnienie Rozsiane – nowa powierzchnia, nowe możliwości (Beneficjent: Powiat Szczecinecki).
25.10.2011 roku została podpisana w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 umowa dla projektu pn.: „Rozbudowa i modernizacja Centrum Rehabilitacji Chorych na Stwardnienie Rozsiane – nowa powierzchnia, nowe możliwości”. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. 
Wydatki związane z inwestycją oraz zakupem wyposażenia dla projektu pt.: Adaptacja i modernizacja obiektów poszpitalnych na Ośrodek dla osób chorych na SM w Bornem Sulinowie, były współfinansowane przez Unię Europejską, z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.
W ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki wsparcie realizowane jest poprzez instrumenty przewidziane dla Poddziałania 7.1.2. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez powiatowe centra pomocy rodzinie. 
Numer wniosku w KSI: WND-POKL.07.01.02-32-003/08
Wnioskodawca: Powiat Szczecinecki / Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Szczecinku.
Tytuł projektu: „Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji społecznej w Powiecie Szczecineckim”.
Wartość projektu: 1 756 685,00 PLN (w tym dofinansowanie: 1 581 016,50 PLN).
Okres realizacji: od 01.01.2011 r. do 31.12.2011 r.
Celem projektu jest poprawa jakości kapitału ludzkiego oraz zmniejszenie zjawiska wykluczenia społecznego 
na terenie Powiatu Szczecineckiego poprzez rozwój indywidualnych cech oraz pomoc w określaniu predyspozycji 
i aspiracji zawodowych osób niepełnosprawnych, usamodzielnianych wychowanków placówek i rodzin zastępczych oraz osób bezrobotnych poprzez umożliwienie i rozwijanie aktywnych form integracji społecznej 
dla tych osób oraz wsparcie w usamodzielnianiu i pomoc w przywróceniu klientom kontroli nad własnym życiem.
Grupę docelową w projekcie stanowią m. in. osoby chore na SM. W okresie 2008-2010 r. wsparciem objęto 
31 osób chorych na stwardnienie rozsiane, które korzystały z turnusu rehabilitacyjnego w Centrum Rehabilitacji Chorych na Stwardnienie Rozsiane w Bornem Sulinowie.
W odniesieniu do ww. osób przewidziano następujące działania:
1.	Zajęcia w zakresie edukacji psychoneuroimmunologicznej;
2.	Wsparcie terapeutyczne i psychologiczne;
3.	Zajęcia mające na celu poznanie mechanizmów radzenia sobie z chorobą;
4.	Sposoby nawiązywania interakcji społecznych;
5.	Działania zmierzające do podniesienia kompetencji i umiejętności społeczno-zawodowych.
Korzyść dla regionu może stanowić (na skutek zaplanowanych przez Projektodawcę działań) poprawa stanu zdrowia osób dotkniętych stwardnieniem rozsianym poprzez zwiększenie dostępności do rehabilitacji leczniczej. 

PRIORYTET VIII
Wsparcie realizowane w ramach działań Priorytetu VIII w 2011 r. było komplementarne na poziomie kryteriów wyboru projektów poprzez zastosowanie kryterium komplementarności przedmiotowej, tj. ukierunkowanie wsparcia poprzez odpowiednie kryteria wyboru projektów na konkretny problem społeczno – gospodarczy lub branżę. 
W ramach konkursu nr 1/8.1.1/11 ogłoszonego 29 kwietnia 2011 r. w ramach Poddziałanis 8.1.1 jako kryterium dostępu wskazano: Projekt jest skierowany do przedsiębiorstw i ich pracowników działających w branżach stanowiących szansę rozwoju województwa, tj. przemysłu drzewno-meblarskiego, logistyczno-spedycyjnych, sektora turystycznego, obsługi portów, spożywczego (w tym przetwórstwa), sektora ICT oraz energetyki odnawialnej. W ramach tego samego konkursu dodatkowo premiowane były projekty spełniające kryterium strategiczne (10 punktów): Projekt zapewnia dodatkowo, poza innymi szkoleniami lub innymi rodzajami doradztwa, szkolenia i doradztwo z zakresu efektywności korzystania z zasobów energii odnawialnej, działalnośći badawczo-rozwojowej, ochrony środkowiska i/lub wykorzystuje rezultaty z PIW EQUAL wypracowane w obszarze zwiększenia zdolności dostosowawczych pracowników w wieku 50+ do potrzeb przedsiębiorców. 
W ramach konkursu nr 1/8.2.1/11 ogłoszonego 14 czerwca 2011 r. w ramach Poddziałania 8.2.1 dodatkowo premiowane były projekty spełniające następujące kryteria strategiczne: W trakcie stażu realizowane będą zadania w obszarze tematycznym szczególnie istotnym z punktu widzenia regionu, zwłaszcza: branży spożywczej w tym przetwórstwa, informatyki, automatyki, mechatroniki, robotyki, biotechnologii, matematyki, energii odnawialnej, efektywności energetycznej, efektywności korzystania z zasobów energetycznych, nowoczesnych usług zdrowotnych, w tym w szczególności usług opiekuńczych nad osobami starszymi, przemysłu drzewno - meblarskiego, logistyczno - spedycyjnego, chemicznego, sektora turystycznego, obsługi portów, budowlano-montażowy (20 punktów) oraz Wsparcie w ramach projektu przewiduje instrumenty dla nawiązania kontaktu przez uczestników, a w szczególności osoby, które otworzą firmy spin–off lub spin-out,z beneficjentami Działania 3.1 PO IG, tj. instytucjami wspierającymi powstawanie nowych firm innowacyjnych np. inkubatory przedsiębiorczości akademickiej, centra transferu technologii i innowacji, akceleratory technologii, parki naukowo-technologiczne, anioły biznesu np. w formie partnerstwa lub listu intencyjnego(10 punktów).

Przykładem projektu zgodnego z zasadą komplementarności jest projekt o numerze WND-POKL.08.01.01-32-005/11 pt.: Menadżer na miarę XXI wieku realizowany przez Międzynarodowe Centrum Doskonalenia Kadr Sp. 
z o.o. w ramach poddziałania 8.1.1 (konkurs 1/8.1.1/11). Projekt przyjęto do realizacji (podpisanie umowy) dnia 08.11.2011 r. Projekt realizowany jest w okresie od 02.01.2012 r. do 31.10.2012 r. Wartość projektu ogółem wynosi 380 610,00 zł (w tym kwota dofinansowania 335 864,00 zł). 
Grupę docelową projektu stanowią przedsiębiorcy i ich pracownicy zatrudnieni na stanowiskach kierowniczych 
w MMŚP, prowadzący działalność w branży turystycznej. Celem głównym projektu jest wzrost wiedzy 
i umiejętnosci z zakresu efektywnego zarządzania przedsiębiorstwem. Grupa docelowa została wybrana z uwagi na brak posiadania niezbędnej wiedzy i umiejętnosci na temat zarządzania zasobami ludzkimi, stosowania coachingu i intermentoringu w zarządzaniu przedsiębiorstwem oraz przeciwdziałania dyskryminacji w miejscu pracy. Projekt spełnia określone w Planie Działania założenia komplementarności, w trakcie oceny merytorycznej otrzymał dodatkowe punkty za spełnienie kryterium strategicznego. 

Kolejnym przykładem projektu zgodnego z zasadą komplementarności jest projekt o numerze WND-POKL.08.01.01-32-076/11 pt.: Turystyka determinantem rozwoju województwa zachodniopomorskiego realizowany przez Szczecińską Szkołę Wyższą Collegium Balticum w ramach poddziałania 8.1.1 (konkurs 1/8.1.1/11). Projekt przyjęto do realizacji (podpisanie umowy) dnia 17.11.2011 r. Projekt realizowany jest 
w okresie od 01.01.2012 r. do 30.04.2013 r. Wartość projektu ogółem wynosi 761 278,60 zł (w tym kwota dofinansowania 653 275,00 zł). 
Grupę docelową projektu stanowią przedsiębiorstwa i ich pracownicy zatrudnieni na stanowiskach kierowniczych, administracyjno-biurowych, sprzedaży, promocji, marketingu oraz bezpośredniej obsługi klienta w MMP, prowadzące działalność w sektorze usług turystycznych. Celem głównym projektu jest wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw działających w sektorze turystycznym z obszarów wiejskich w aspekcie budowania organizacji opartej na wiedzy poprzez podwyższanie kompetencji pracowników w ramach kompleksowych i komplementarnych szkoleń. Grupa docelowa została wybrana z uwagi na wsparcie kluczowych grup pracowników z firm turystycznych w aspekcie wskazanych problemów, objęcia wsparciem osób w wieku 50+ celem przeciwdziałania „wykluczeniu z rynku pracy”. Przedsiębiorstwa z obszarów wiejskich zostały wybrane ze względu na utrudniony dostęp do usług instytucji otoczenia biznesu oraz braku oferty dedykowanych szkoleń. Projekt spełnia określone w Planie Działania założenia komplementarności, w trakcie oceny merytorycznej otrzymał dodatkowe punkty za spełnienie kryteriów strategicznych. 
Innym przykładem projektu zgodnego z zasadą komplementarności jest projekt o numerze WND-POKL.08.02.01-32-023/11 pt.: Zachodniopomorska akademia przedsiębiorczości realizowany przez TERRA Szkolenia i Doradztwo Przemysław Omieczyński w ramach poddziałania 8.2.1 (konkurs 1/8.2.1/11). Projekt przyjęto do realizacji (podpisanie umowy) dnia 01.12.2011 r. Projekt będzie realizowany w okresie od 01.09.2012r. do 31.08.2013 r. Wartość projektu ogółem wynosi 621 140,00 zł (w tym kwota dofinansowania 621 140,00 zł). 
Grupę docelową projektu stanowią doktoranci, bezrobotni absolwenci uczelni oraz studenci. Celem głównym projektu jest wsparcie i promocja transferu wiedzy poprzez przygotowanie studentów, absolwentów uczelni 
i doktorantów do założenia i prowadzenia własnej działalnosci gospodarczej typu spin off/spin out. Grupa docelowa została wybrana z uwagi na dysponowanie nowoczesną wiedzą teoretyczną, jednak często brakuje im odpowiedznich narzędzi, aby zastosować teorię w praktyce, czyli skomercjalizować wiedzę naukową. Projekt spełnia określone w Planie Działania założenia komplementarności, w trakcie oceny merytorycznej otrzymał 
10 dodatkowych punktów za spełnienie kryterium strategicznego. 

PRIORYTET IX
W ramach Priorytetu IX, podstawowym mechanizmem zapewniającym komplementarność działań jest zastosowanie kryterium strategicznego, które premiuje projekty skierowane do gmin lub ich mieszkańców wymienionych w załączniku nr 6 do Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego, o szczególnie niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej, w których wskaźnik bezrobocia kształtuje się na poziomie powyżej 150% średniej dla Województwa  Zachodniopomorskiego (2004 r. - 25,06%) oraz dochód własny budżetów gmin na jednego mieszkańca wynosi poniżej 75% średniej dla Województwa Zachodniopomorskiego (2004 r. - 673 PLN). 
	Zgodnie z zasadą komplementarności zrealizowany był m.in. projekt „Wyszkoleni strażacy – bezpieczna gmina”, nr umowy UDA-PO KL.09.05.00-32-065/10-00. Wartość dofinansowania wynosiła 47 830,00 zł. Projekt realizowany był w okresie od 1 lutego 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. Gmina Stara Dąbrowa, na terenie której był on realizowany, należy do gmin znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej i została wykazana w załączniku nr 6 do Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego. Tym samym spełniono kryterium strategiczne, które jest podstawowym mechanizmem zapewniającym komplementarność.
	W ramach projektu zrealizowane było wsparcie dla powstałej oddolnej inicjatywy. Celem głównym było uzyskanie uprawnień z zakresu ratownictwa medycznego (kurs kwalifikowanej pierwszej pomocy) poprzez szkolenia oraz promocja rozwoju edukacji na obszarach wiejskich (konferencja). Projekt skierowany był do 24 strażaków/kandydatów na strażaków, członków Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu gminy Stara Dąbrowa, którzy nie ukończyli szkolenia podstawowego z zakresu ratownictwa medycznego. Nabór uczestników był prowadzony w oparciu o analizę potencjału kadrowego poszczególnych jednostek straży pożarnej i indywidualnych kwalifikacji strażaków w zakresie ratownictwa medycznego.
	W ramach Priorytetu IX zasada komplementarności realizowana jest również w przypadku projektów regionalnych, które wykorzystują rozwiązania wypracowane na poziomie centralnym (tj. rezultaty projektów systemowych realizowanych w komponencie centralnym PO KL). Przykładem takiego projektu jest „ŚWIADOMY NAUCZYCIEL – BEZPIECZNA SZKOŁA: program podnoszenia kwalifikacji nauczycieli w zakresie zabezpieczania danych osobowych w szkołach województwa zachodniopomorskiego”, nr umowy 
UDA-PO KL.09.04.00-32-002/10-00. Wartość dofinansowania wynosi 628 740,00 zł. Projekt realizowany będzie w okresie od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. Wykorzystuje założenia przyjęte dla Priorytetu III Wysoka jakość systemu oświaty. Celem ogólnym projektu jest dostosowanie kwalifikacji związanych z bezpieczeństwem danych osobowych u pracowników oświaty. Zorganizowane zostaną kursy doskonalące, służące poprawie organizacji i zarządzania szkołami. Grupą docelową jest 950 pracowników oświaty, będących nauczycielami i pracownikami dydaktycznymi szkół, kadrą administracyjną i zarządzającą w szkołach i placówkach oświatowych, pracujących na terenach wiejskich. Projekt jest odpowiedzią na zdiagnozowany problem braku świadomości znaczenia ochrony danych osobowych uczniów oraz personelu szkół i w wyniku tego minimalne stosowanie się do norm prawnych regulujących zasady administracji nimi. Problem ten wiąże się bezpośrednio z rozwojem technologicznym regionu i związaną z nim informatyzacją szkół, obejmującą wdrażanie elektronicznych systemów księgowych, kadrowych i e-dzienników.

PODKOMITET MONITORUJĄCY
	W 2011 roku odbyły się trzy posiedzenia Podkomitetu Monitorującego Program Operacyjny Kapitał Ludzki Województwa Zachodniopomorskiego (PKM PO KL WZ) oraz dwa głosowania członków PKM PO KL WZ w trybie obiegowym na podstawie § 7 Regulaminu POM PO KL WZ. 
	W związku z zaistniałymi okolicznościami, powodującymi konieczność dokonania zmian w Planach Działania na 2011 rok dla województwa zachodniopomorskiego, w dniach 8-15 marca 2011 r. odbyło się głosowanie członków Podkomitetu Monitorującego Program Operacyjny Kapitał Ludzki Województwa Zachodniopomorskiego nad przyjęciem Uchwały nr 8 PKM PO KL WZ w sprawie rekomendowania zmian do Planów działania na 2011 r. dla komponentu regionalnego PO KL w województwie zachodniopomorskim. Głosowanie odbyło się w trybie obiegowym na podstawie § 7 Regulaminu POM PO KL WZ. W wyniku głosowania przedmiotowa Uchwała została przyjęta. 
	Pierwsze z posiedzeń IX PKM PO KL WZ odbyło się 17 maja 2011 r. w siedzibie WUP w Szczecinie. Podczas posiedzenia poruszane były m.in. kwestie: stanu wdrażania PO KL w Polsce i w województwie zachodniopomorskim, zmian w składzie PKM PO KL WZ, w tym przedstawiono nowego Przewodniczącego PKM PO KL Pana Olgierda Geblewicza Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego, omówiono nowe zadania Podkomitetu związane z wdrażaniem rekomendacji dotyczących rozszerzenia katalogu dostępnych form wsparcia o instrumenty zwrotne w ramach Priorytetu VI PO KL. Ponadto, przedstawiono planowany podział dodatkowych środków z Krajowej Rezerwy Wykonawczej (KRW) oraz dokonano prezentacji wyników badań ewaluacyjnych:
•	„Proces zarządzania w projektach komponentu regionalnego PO KL WZ”,
•	„Kapitał Ludzki w Województwie Zachodniopomorskim: aktualne działania, zagrożenia, potrzeby i kierunki rozwoju”,
•	„Ocena realizacji projektów systemowych”.
Jednakże, z uwagi na brak kworum w tym punkcie posiedzenia, głosowanie w sprawie podjęcia rekomendacji z ww. badań ewaluacyjnych musiało odbyć się w trybie obiegowym zgodnie z § 7 Regulaminu POM PO KL WZ. W związku z powyższym w dniach 18 – 27 maja 2011 roku odbyło się głosowanie członków PKM PO KL WZ w trybie obiegowym  nad podjęciem następujących Uchwał:
•	- Uchwała nr 9 PKM PO KL WZ w sprawie przyjęcia wyników z badania ewaluacyjnego pn. „Proces zarządzania w projektach komponentu regionalnego PO KL WZ”;
•	- Uchwała nr 10 PKM PO KL WZ w sprawie przyjęcia wyników z badania ewaluacyjnego pn. „Kapitał Ludzki w Województwie Zachodniopomorskim: aktualne działania, zagrożenia, potrzeby i kierunki rozwoju”;
•	- Uchwała nr 11 PKM PO KL WZ w sprawie przyjęcia wyników z badania ewaluacyjnego pn. „Ocena realizacji projektów systemowych”.
	Drugie posiedzenie X PKM PO KL WZ odbyło się 26 października 2011 r. w siedzibie WUP w Szczecinie. Na posiedzeniu tym został zaprezentowany stan wdrażania PO KL w Polsce oraz w województwie zachodniopomorskim. Jednak głównym punktem obrad było zaprezentowanie Planów Działania 
dla poszczególnych Priorytetów komponentu regionalnego na 2012 rok. W wyniku głosowania Uchwała nr 12 PKM PO KL WZ w sprawie rekomendowania Planów Działania na rok 2012 dla komponentu regionalnego PO KL Województwa zachodniopomorskiego została podjęta jednomyślnie.
	Trzecie i za razem ostatnie posiedzenie XI PKM PO KL WZ odbyło się 13 grudnia 2011 r. w siedzibie WUP w Szczecinie. W trakcie posiedzenia członkom podkomitetu przedstawiono m.in. przebieg prac Regionalnej Sieci Tematycznej,  opisano również specyfikę projektów innowacyjnych realizowanych w 2011 roku oraz dokonano prezentacji wyników dwóch badań ewaluacyjnych: pn. „ Ewaluacja stanu wdrażania PO KL w roku 2011” i pn. „Powiązania systemu edukacji z potrzebami przedsiębiorców” wraz z opisem prac Ogólnopolskiej Sieci Współpracy w ramach Badań Regionalnych Rynków Pracy i Ewaluacji PO KL. W związku z powyższym na XI posiedzeniu PKM PO KL WZ, została podjęta następująca uchwała:
Uchwała nr 13 PKM PO KL WZ w sprawie przyjęcia wyników z badania ewaluacyjnego pn. „ Ewaluacja stanu wdrażania PO KL w roku 2011”.	

3.    Opis postępu w realizacji działań, o których mowa w art. 10 Rozporządzenia (WE) 1081/2006

PRIORYTET VI
Wydział Projektów Rynku Pracy POKL z poziomu Planów Działania ustalił kryteria strategiczne, zapewniające dostęp do udziału w projektach grupom w niekorzystnej sytuacji np. osobom niepełnosprawnym, młodym, starszym, na podstawie których Wnioskodawcy otrzymywali dodatkowe punkty strategiczne. 
Problematyka równości płci została włączona do głównego nurtu polityki w ten sposób, iż wszystkie projekty oceniane były pod względem zachowania zgodności z polityką równości szans kobiet i mężczyzn. Projekty, które nie spełniały standardu minimum nie kwalifikowały się do dofinansowania. 
Przykładowy projekt, w którym występuje grupa w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy np. osoby  niepełnosprawne, kobiety w szczególnej sytuacji na rynku pracy:  
Działanie 6.2, Beneficjent: 4C Krzysztof Musiatowicz, projekt pt. „ Niezależne Samodzielne Spółdzielnie Socjalne” 
UDA.POKL.06.02.00-32-034/09. Wartość projektu: 2 030 tys. zł. Grupa docelowa: 75 osób z terenów wiejskich 
i miejsko-wiejskich, w tym min. 8 osób, które straciły zatrudnienie z przyczyn niedotychczących pracowników. 
W ramach projektu uczestnicy przejdą szkolenia podstawowe, przygotowujące do założenia i prowadzenia spółdzieli spocjalnych, szkolenia z zakresu przedsiębiorczości (przepisy prawne, finansowe, księgowe, podatkowe). Następnie odbędą się szkolenia dot. biznesplanu, konstruowania ofert, kanałów dystrybucji usług 
i produktów, trening interpersonalny równości szans kobiet i mężczyzn. W projekcie zapewniona będzie opieka 
nad osobami zależnymi. W ramach projektu powstanie 7 spółdzielni socjalnych, w ramach których powstanie minimum 35 miejsc pracy, w tym min. 20 kobiet.  Obecnie działalność gospodarczą rozpoczęło już 17 osób niepełnosprawnych oraz 33 kobiety. 

PRIORYTET VII
Włączanie problematyki równości płci do głównego nurtu polityki
W projektach realizowanych w ramach Priorytetu VII większość działań wspierających równość płci służy poprawie sytuacji kobiet. Wszystkie projekty w trybie systemowym spełniają zasadę równości szans kobiet 
i mężczyzn. Przykładem może być projekt realizowany przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie 
w Stargardzie Szczecińskim, w ramach Poddziałania 7.1.2. pn. ”Integracja społeczna w powiecie stargardzkim” (nr umowy: UDA-POKL 07.01.02-32-013/08). Jako grupę niedoreprezentowaną w w/w projekcie wykazano kobiety, stąd też działania zaplanowane do realizacji ukierunkowane są na wspieranie kobiet w podnoszeniu 
lub uaktualnieniu kwalifikacji zawodowych potrzebnych w danej chwili na rynku pracy. Dla matek niewydolnych wychowawczo i ich dzieci zaplanowano szereg zajęć z zakresu wspierania prawidłowych relacji w rodzinie, zaplanowano wsparcie psychologa w celu przezwyciężenia stereotypowego pojmowania roli kobiety 
w środowisku. Jednocześnie udzielono wsparcia w zakresie opieki nad osobami zależnymi na czas udziału matek w projekcie. 
W ramach Działania 7.3 został zrealizowany projekt pn.„STOP WYKLUCZENIU KOBIET WIEJSKICH”, 
(nr umowy: UDA-POKL 07.03.00-32-175/10), na terenie gminy Łobez oraz Resko, który objął wsparciem kobiety doświadczające przemocy w rodzinie, żyjące w rodzinach, w których istnieje problem alkoholowy. Przemoc tworzy, podtrzymuje i wzmacnia nierówności między kobietami a mężczyznami we wszystkich sferach życia, utrudniając lub uniemożliwiając korzystanie z praw kobiet do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Realizatorem projektu była Fundacja Bonin. W okresie realizacji przeprowadzono szkolenie na temat „Uzależnienie moje życie”- szkolenie miało na celu pokazanie mechanizmu uzależnienia mężczyzn 
i współuzależnienia pozostałych członków rodziny, wpływ na dzieci. Kobiety objęto wsparciem psychologa - pijący mężczyzna reaguje na wszelkie zmiany w sposób natychmiastowy dwojako – lękowo lub wybuchowo, prawnika -podczas podejmowania przez kobietę decyzji o zmianie swojej sytuacji niezbędna jest pomoc prawnika, ponieważ często występowały nadużycia ze strony pijącego partnera – przemoc fizyczna, psychiczna, molestowanie. 
W większości realizowanych projektów występują działania równościowe polegające na promocji godzenia życia zawodowego i prywatnego, elastyczne podejście do godzin rozpoczęcia i zakończenia zajęć, zapewnienie opieki nad osobami zależnymi, zapewniony jest również dojazd uczestników na szkolenia, przeprowadzane 
są szkolenia z zakresu równości szans dla uczestników oraz zespołu projektowego. W ramach zarządzania projektem zapewniony jest udział kobiet w procesie podejmowania decyzji w projekcie.

Zwiększenie integracji w dziedzinie zatrudnienia i integracji społecznej innych grup znajdujących się
 w niekorzystnej sytuacji, w tym osób niepełnosprawnych
Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie realizuje 34 projekty systemowe, w których Beneficjentami 
są zarówno ośrodki pomocy społecznej, jak i powiatowe centra pomocy rodzinie, działające na rzecz integracji społecznej osób bezrobotnych i/lub nieaktywnych zawodowo/lub zatrudnionych, zagrożonych wykluczeniem społecznym, które jednocześnie są osobami w wieku aktywności zawodowej (15-64 lat), korzystającymi 
ze świadczeń pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, osób traktowanych, jako otoczenie osób wykluczonych społecznie.
Zgodnie z dokumentami programowymi, narzędziami realizacji projektów systemowych są: kontrakt socjalny, program aktywności lokalnej i program integracji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. 
W województwie zachodniopomorskim powszechnie stosowanym narzedziem jest kontrakt socjalny, bądź indywidualny program integracji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. W ramach kontraktu socjalnego beneficjenci korzystają ze wsparcia w formie kursów, warsztatów, szkoleń w zakresie podstawowych umiejętności życiowych, jak też kursów stylizacji, prezentowania własnej osoby oraz wzmacniania wiary we własne możliwości i podnoszenia motywacji do zmiany swojej sytuacji życiowej. Dużą wagę przywiązuje się też do kursów dokształcających, zawodowych, spotkań z doradcą zawodowym, kierowania na zajęcia w ramach Klubów Integracji Społecznej i Centrów Integracji Społecznej. Działania te znajdują odzwierciedlenie w budżetach wniosków o dofinansowanie projektów systemowych – najwięcej środków wykorzystywanych jest na zadania związane z aktywną integracją i pracą socjalną. Niezwykle skuteczną formą wsparcia dla beneficjentów systemowych jest instytucja asystenta rodzinnego oraz asystenta osoby niepełnosprawnej. Asystent rodzinny pełni istotną rolę w procesie usamodzielniania się rodzin, poprzez pomoc w wypełnianiu podstawowych funkcji rodziny, natomiast rolą asystenta osoby niepełnosprawnej jest pomoc w załatwianiu m.in. wszelkich spraw urzędowych czy osobistych osoby niepełnosprawnej. Dużym stopniem skuteczności charakteryzują się instrumenty aktywizacji społecznej i edukacyjnej, mające bezpośredni związek ze zwiększeniem motywacji 
do podejmowania przez uczestników dalszych kroków związanych z aktywizacją zawodową. 
Przykładem może być projekt realizowany przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Stargardzie Szczecińskim, w ramach Poddziałania 7.1.2 pn. ”Integracja społeczna w powiecie stargardzkim”, (nr umowy: UDA-POKL.07.01.02-32-013/08), obejmujący wsparciem osoby zagrożone wykluczeniem społecznym z powodu bezrobocia, niepełnosprawności oraz osoby opuszczające placówki opiekuńczo-wychowawcze. Działania dla tych osób zostały dobrane ze względu na ich specyficzne potrzeby.
W 2011 r. w ramach projektu podpisano 246 kontraktów socjalnych, w tym 30 kontraktów z osobami niepełnosprawnymi i 61 umów na rzecz osób niepełnosprawnych. 
Kontrakty socjalne obejmowały: podnoszenie kwalifikacji zawodowych w zakresie: bukieciarstwo, operator wózka widłowego, elektryk, kucharz, operator piły mechanicznej, podstawy wizażu, wychowawca na koloniach, opiekun osób starszych i niepełnosprawnych a także kursy komputerowe itp. oraz wsparcie w zakresie edukacji: wsparcie finansowe na kontynuowanie nauki, korepetycje. Ponad połowa uczestników uczęszczała też na kurs prawa jazdy. Dla niepełnosprawnych w ramach umowy z osobą niepełnosprawną (odpowiednik kontraktu socjalnego) umożliwiono udział w zajęciach z logopedą, rehabilitację zdrowotną, dofinansowanie do turnusów rehabilitacyjnych.
W wyniku wsparcia 75 osób podniosło swoje kwalifikacje poprzez zdobycie różnego rodzaju uprawnień, 297 osób podniosło swoje umiejętności, 222 osoby skorzystały z pomocy psychologa i 62 osoby z usług prawnika.
Działania te miały na celu zintegrowanie uczestników z otoczeniem poprzez podniesienie poziomu kwalifikacji zawodowych, co ułatwi im znalezienie pracy, nabycie kompetencji społecznych, podniesienie poziomu samooceny i własnej wartości. Osoby niepełnosprawne objęte wsparciem w ramach opisywanego projektu mają szanse na zaistnienie w społeczeństwie jako pełnoprawny członek społeczności lokalnej, jak też jako pełnowartościowy pracownik.
Innym przykładem może być projekt realizowany przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie 
w Koszalinie, w ramach Poddziałania 7.1.2, pn. „Pomocna dłoń plus”, (nr umowy: UDA-POKL.07.01.02-32-014/08). Wsparciem w projekcie objęto grupę 1 034 osób bezrobotnych lub nieaktywnych zawodowo, w tym osoby niepełnosprawne. Dodatkowe wsparcie skierowano do wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych oraz rodzin zastępczych. Celem głównym projektu było zwiększenie szans w znalezieniu zatrudnienia mieszkańców powiatu koszalińskiego poprzez objęcie ich działaniami aktywnej integracji oraz ich aktywizacja zawodowa i społeczna poprzez spotkania integracyjne, zwiększenie zdolności komunikacyjnych uczestników szkoleń, zwiększenie motywacji do działania i zaufania we własne siły, przełamanie barier stereotypów. Dzięki kompleksowemu wsparciu osoby te oraz ich rodziny w ramach aktywnej integracji mogły skorzystać m.in. z porad specjalistów i doradców, szkoleń interpersonalnych, kursów zawodowych (m.in. komputerowy, pomoc kuchenna, sprzedawca, kurs dla drwali, pilarz), wyjazdów zawodowych, warsztatów, form aktywizacji edukacyjnej i zdrowotnej oraz wszelkich działań, dostosowanych indywidualnie do potrzeb beneficjentów.
W wyniku wsparcia 296 osób podniosło swoje kwalifikacje poprzez udział w kursach i szkoleniach. Działania 
te przyczynią się do pobudzenia aktywności zawodowej osób biorących udział w projekcie. Zwiększą motywację do działania. Ukończenie kursów zawodowych ułatwi uczestnikom zdobycie pracy.
	W ramach Priorytetu VII podejmowane są działania zmierzające do ułatwienia dostępu do rynku pracy osobom niepełnosprawnym, często zagrożonym wykluczeniem społecznym, poprzez eliminowanie różnego rodzaju barier na jakie napotykają oraz zastosowanie instrumentów aktywnej integracji, której celem jest przywrócenie osób niepełnosprawnych na rynek pracy, a także poprzez ich integrację ze społeczeństwem. 
W ramach Poddziałania 7.2.1 Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, realizowany jest przez NJ Karol Leszek Kruszel projekt pn. „Z prawem jazdy łatwiej” (UDA-POKL. 07.02.01-32-029/10) skierowany wyłącznie do osób niepełnosprawnych, o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (24 niepełnosprawnych i 24 niepełnosprawnych słabosłyszących/niesłyszących). Okres realizacji projektu to 17.05.2010 r - 31.01.2012 r. Projekt zakłada naukę jazdy kat. B. Sposób prowadzenia zajęć teoretycznych oraz praktycznych dostosowany został do potrzeb osób niepełnosprawnych (m.in. obecność tłumacza migowego, wykorzystanie symulatora nauki jazdy, zwiększona liczba godzin zajęć praktycznych,  specjalnie przystosowane pojazdy).
W ramach projektu zostały przeprowadzone także warsztaty „Wzmocnienie poczucia własnej wartości”, które obejmowały:
- wsparcie psychologiczne - diagnoza predyspozycji i ograniczeń zawodowych, osobowościowych -indywidualne spotkania z psychologiem,
- budowanie planu kariery zawodowej, podnoszenie kwalifikacji i motywacji do pracy - określanie swojej wartości 
na rynku pracy,
- trening umiejętności psychomotorycznych (poprawa koordynacji wzrokowo-ruchowej, oceny odległości oceny prędkości, podzielności uwagi, czasu reakcji), zajęcia te umożliwiaja uzyskanie kwalifikacji osób niepełnosprawnych do jazdy samochodem, jak również pomagają również w życiu codziennym i w pracy,
- warsztaty radzenia sobie ze stresem, niepowodzeniem zarówno w pracy jak i w życiu codziennym,
- warsztaty uczące asertywności, budowania adekwatnego obrazu siebie, autoprezentacji, szczególnie 
w aspekcie rozmowy kwalifikacyjnej,
- prawo pracy z punktu widzenia pracownika niepełnosprawnego, ze względu na dodatkowe przepisy dotyczące osób niepełnosprawnych istniejące w Polskim systemie prawnym oraz brakiem ich znajomości przez niepełnosprawnych.
Do końca okresu sprawozdawczego projekt zakończyło 40 osób.
Celem innego projektu realizowanego przez Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Stargardzie Szczecińskim pn. „Wsparcie osób niepełnosprawnych na rynku pracy” jest zwiększenie dostępności do usług przygotowujących osoby niepełnosprawne do wejścia na rynek pracy 
dla 120 osób niepełnosprawnych poprzez utworzenie Centrum Wsparcia dla Osób Niepełnosprawnych. Okres realizacji: 01.08.2010 r. do 31.12.2011 r. Beneficjentami projektu są osoby niepełnosprawne intelektualnie korzystające ze wsparcia Warsztatów Terapii Zajęciowej. Są to w większości osoby niepełnosprawne 
ze znacznym stopniem niepełnosprawności (głównie niepełnosprawność intelektualna) i wykształceniem 
na poziomie zawodowym lub niższym (uzyskanym w szkołach specjalnych). W ramach realizowanego projektu zrealizowano:
- usługi szkoleniowe przygotowujące do wejścia na rynek pracy; 
- szkolenia zwiększające kompetencje zawodowe osób niepełnosprawnych, na których były poruszane zagadnienia: umiejętności społeczne niezbędne w pracy zawodowej samokontrola i samoocena, wytrwałość 
w doprowadzaniu pracy do końca, odpowiedzialność i obowiązkowość w pracy, zaradność życiowa, bhp, prawa 
i obowiązki pracownika. Uczestnicy szkolenia otrzymywali również stypendium, które pozwoliło im na organizację czasu wolnego po zajęciach (integracja z grupą).
- Centrum Wsparcia dla Osób Niepełnosprawnych - usługi doradztwa obejmowały: naukę aktywnych form poszukiwania pracy, dokumenty aplikacyjne, rozmowę kwalifikacyjną. Zostały również przeprowadzone usługi psychologiczne mające na celu motywowanie osób niepełnosprawnych do podejmowania działań aktywizacyjnych. Został również przygotowany poradnik skierowany do rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych, który obejmował narzędzia wsparcia jakie mogą realizować rodzice przy utrwalaniu umiejętności społeczno-zawodowych osób niepełnosprawnych,
- usługi społeczne dla osób niepełnosprawnych - w ramach realizowanych usług osoby niepełnosprawne kształtowały kompetencje społeczne i zawodowe niezbędne na rynku pracy tj. punktualność, sumienność, cierpliwość.
Do końca okresu sprawozdawczego utworzono Centrum Wsparcia dla Osób Niepełnosprawnych, 
w ramach którego wsparcie psychologiczne i społeczne otrzymały 123 osoby.

Innowacyjność oraz ponadnarodowość
W ramach Priorytetu VII podpisano łącznie 8 umów na dofinansowanie projektów innowacyjnych, 
w tym 2 umowy z komponentem ponadnarodowym. W okresie sprawozdawczym podpisano 2 umowy. Pierwszym Beneficjentem jest Gmina/Miasto Koszalin. Projekt zakłada wypracowanie i wprowadzenie do koszalińskiego systemu pracy z osobami bezdomnymi dwóch podstawowych narzędzi pracy bezpośredniej jakim 
są: streetworking i asystentura osoby bezdomnej. Dodatkowym elementem, który składa się na produkt finalny innowacji projektu pn. „Wektor zmian” jest opracowanie swoistego standardu hierarchizacji placówek. Innowacyjność rozwiązania związana jest z wprowadzeniem rozwiązań dotychczas nie stosowanych na terenie miasta. Produkt finalny to System Wspierania Wychodzenia z Bezdomności, który bazuje 
na pozyskiwaniu i przepływie informacji dotyczącej genezy i skali problemu oraz na aktualizowaniu dostępnych form i zakresu pomocy świadczonej przez podmioty działające na rzecz osób bezdomnych. Produkt finalny zawiera cechy projektu innowacyjnego. Obejmuje grupę dotychczas pomijaną. Wskazuje nowe metody pracy 
z osobą bezdomną, wykorzystując instrumenty kontaktu bezpośredniego z klientem. 
W okresie sprawozdawczym odbyły się spotkania i seminaria dotyczące wdrażania dobrych praktyk w zakresie pracy z osobami bezdomnymi, panelem roboczym dla przedstawicieli władz lokalnych, powołano Radę osób Bezdomnych, a także utworzono i uruchomiono bazę danych oraz portal internetowy dotyczący bezdomności. 
W okresie sprawozdawczym objęto wsparciem 94 osoby, co jest dużym sukcesem biorąc pod uwagę specyfikę grupy docelowej. Realizacja projektu przebiega w sposób zaplanowany, rozpoczyna się obecnie etap testowania. Została zatwierdzona strategia wdrażania.
W ramach projektu realizowanego przez Towarzystwo Wspierania Inicjatyw Kulturalno-Społecznych TWIKS pn. „Terapia w Piaskownicy - rozwój innowacyjnych form wsparcia” została nawiązana współpraca 
z partnerem zagranicznym Deutsche Gesellshaft fur Sandspiele Therapie (DGST) – Niemieckie Towarzystwo Psychoterapii w Piaskownicy, który jest prekursorem terapii w piaskownicy w Niemczech. Produktem finalnym realizowanego projektu jest wypracowanie przystosowanej do warunków polskich innowacyjnej metody terapeutycznej dla młodzieży - Psychoterapia w piaskownicy wraz z instrukcją. Metoda ma zastosowanie 
w oddziaływaniu na szerokie spektrum psychopatologii. Polega na tworzeniu przez pacjenta w miniaturowej piaskownicy wypełnionej w jednej trzeciej piaskiem, dowolnej sceny z użyciem dostępnych figurek przedstawiających ludzi, zwierzęta, elementy natury, symbole. Rewolucyjność Terapii w Piaskownicy polega na przeniesieniu procesu terapeutycznego w obszar zabawy. 
W zakresie prac związanych z opracowaniem wstępnej wersji produktu finalnego odbyło się spotkanie 
z potencjalnymi użytkownikami metody. W spotkaniu udział wzięło kilkudziesięciu profesjonalistów z terenu województwa zachodniopomorskiego zajmujących się pomocą dzieciom także w aspekcie terapeutycznym. Byli to terapeuci, pracownicy socjalni, pielęgniarki, kuratorzy sądowi, psycholodzy i pedagodzy, a także rodzice adopcyjni i zastępczy rodzice. Obecnie rozpoczynają się działania związane z etapem testowania. Prowadzona jest rekrutacja odbiorców i użytkowników. Odbywają się już pierwsze sesje z odbiorcami. Tworzony jest harmonogram testowania użytkowników oraz przygotowywane materiały do testowania. Została zatwierdzona strategia wdrażania, która przebiega zgodnie z planem zatwierdzonym podczas Sieci Tematycznej.

Współpraca ponadnarodowa polega na przekazaniu dobrych praktyk przez ekspertów z Niemiec, uczestnictwie w budowaniu metody dla Polski, doradztwie, opiniowaniu faz realizacji projektu. Dotychczas miały miejsce seminaria z ekspertami z Niemiec, na których Grupa Robocza złożona z psychologów, psychiatrów, terapeutów mających doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą poznawała metodę i zdobywała kwalifikacje konieczne do jej dalszego wdrażania.

PRIORYTET VIII
Problematyka równości płci została włączona do głównego nurtu polityki w ten sposób, iż wszystkie projekty oceniane były pod względem zachowania zgodności z polityką równości szans kobiet i mężczyzn. Projekty, które nie spełniały standardu minimum nie kwalifikowały się do dofinansowania. 

Jako typowe działania na rzecz wyrównywania szans płci projektodawcy wskazują zapewnienie elastycznych form zatrudnienia oraz godzin pracy w ramach zarządzania projektem. Niektórzy projektodawcy zapewniają szkolenia dla uczestników projektu z zakresu równości szans (np. w ramach projektów: WND-POKL.08.01.01-32-008/10 czy WND-POKL.08.01.01-32-159/10).

Za przykład szczególnie interesujących działań na rzecz wyrównywania szans płci może posłużyć projekt 
WND-POKL.08.02.01-32-005/09, w którym realizowano indywidualne spotkania doradcze z kobietami –  naukowcami, opracowanie planów rozwoju kariery zawodowej, itp. Projekt zakończył się 31.12.2011 r. Działania zrealizowano.
W ramach projektu innowacyjego z komponentem ponadnarodowym WND-POKL.08.01.02-32-050/10 przed opracowaniem strategii wdrażania projektu innowacyjnego przeprowadzone zostały badania na grupie regionalnych potencjalnych restarterów, których wyniki pozwoliły dostosować projektowany zakres usług do zgłoszonych potrzeb i dokładnie określonego profilu odbiorcy. Dzięki uczestnictwu w konferencji prezentującej wyniki badania przeprowadzonego pośród firm zlikwidowanych (PARP "Druga szansa na sukces przedsiębiorstwa" 29.11.2011 r. Warszawa), udało się porównać wyniki badania regionalnego z badaniem obejmujących cały kraj i upewnić się, że model opracowany regionalnie może być wdrażany w dalszym etapie również w całym kraju. W ramach współpracy ponadnarodowej zespół wraz z członkami grupy roboczej na samym początku odwiedzili ośrodki w Wielkiej Brytanii, które z sukcesem stosowały i w dalszym ciągu stosują testowane w ramach projektu rozwiązanie tj. zestaw usług doradczych, mających na celu wsparcie dla pragnącego założyć własną działalność restartera. Wizyta studyjna umożliwiła lepsze zrozumienie tematu oraz stanowiła znaczący wkład w dalsze prace nad instrumentem finalnym. Następnie w ramach współpracy opracowana została strategia (zatwierdzona przez RŚT oraz KŚT), podręczniki dla użytkowników oraz szeroko rozumianych doradców. Przygotowano również przewodnik dla zakładających własną działalność. Wszelkie opracowania przygotowane zostały dwujęzycznie (ANG-PL) i zostaną przekazane uczestnikom warsztatów zaplanowanych na styczeń 2012 r, które będą poprowadzone przez partnera projektu oraz eksperta miedzynarodowego.

PRIORYTET IX
Problematyka równości płci została włączona do głównego nurtu polityki w ten sposób, iż wszystkie projekty oceniane są pod względem zachowania zgodności z polityką równości szans kobiet i mężczyzn. Projekty, które nie spełniają standardu minimum nie kwalifikują się do dofinansowania. 
	Szczególnie interesujące działania na rzecz wyrównywania szans płci w ramach Priorytetu IX są przeprowadzane w projekcie nr POKL.09.03.00-32-050/09 pn. „PRZYJAZNA SZKOŁA – ŚREDNIE WYKSZTAŁCENIE I MATURA DLA KAŻDEGO”, realizowanego przez Centrum Edukacji „Sukces” Liceum Ogółnokształcące dla Dorosłych. W ramach projektu odbywają się zajęcia lekcyjne z doradztwa zawodowego. Wiodącym tematem jest poruszanie się po rynku pracy:
- wskazanie na równe szanse kobiet i mężczyzn w poszukiwaniu pracy;
- różnorodne metody poszukiwania pracy;
- analiza ogłoszeń o pracę pod względem przydatności w procesie realizacji własnych celów zawodowych;
- zapoznanie słuchaczy z możliwością zdobycia nowego zawodu z uwzględnieniem predyspozycji kobiet i mężczyzn;
- podnoszenie samooceny kobiet i mężczyzn jako pracowników;
- uświadomienie, że na rynku pracy kobiety i mężczyźni mają takie same szanse i możliwości.
Ponadto, zajęcia lekcyjne często odbywają się w grupach 3-osobowych (2M+1K), gdzie kapitanem grupy jest kobieta lub (2K+1M), gdzie kapitanem grupy jest mężczyzna. Wyrównuje to szanse płci i uczy współpracy w grupie mieszanej wzajemnego korzystania ze zdolności intelektualnych przeciwnej płci. Przygotowuje to również uczniów do prawidłowych relacji z przyszłymi współpracownikami i zwierzchnikami, gdzie płeć nie powinna mieć żadnego znaczenia. Projekt jest realizowany w okresie od 01.07.2010 r. do 30.06.2013 r.	

4. Informacja o przeprowadzonych w ramach Priorytetu kontrolach oraz ich wynikach

4.1 Informacja o wykrytych nieprawidłowościach i uchybieniach podczas kontroli systemowych oraz kontroli realizacji projektów w ramach Priorytetu w danym okresie sprawozdawczym
Wydział Kontroli Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie przeprowadził 134 kontrole, w tym 4 kontrole doraźne oraz 62 wizyty monitoringowe.
	Na podstawie przeprowadzonych kontroli – planowych, doraźnych, wizyt monitoringowych – stwierdzono, iż co do zasady projekty realizowane są w sposób prawidłowy, zapewniający osiągnięcie
zaplanowanych rezultatów, ewentualnie czasami potrzebne są niewielkie usprawnienia. 
W odniesieniu do kilku projektów (w ramach Działania: 8.1, 8.2, 9.1, 9.5) stwierdzono wydatkowanie środków 
w sposób niezgodny z obowiązującymi Wytycznymi w danym okresie oraz z obowiązującymi przepisami prawa, co skutkowało nieprawidłowościami w aspekcie finansowym w ramach wdrażanego projektu. 

Do obszarów, w których najczęściej są wykrywane nieprawidłowości podczas czynności kontrolnych zalicza się:
- obszar dotyczący personelu projektu np.: nieprawidłowe rozliczanie delegacji personelu projektu,
  nieścisłości wynikające między wypłaconym wynagrodzeniem personelu projektu a kwotami
  zawartymi na umowach oraz ilością przepracowanego czasu pracy w rzeczywistości,
- obszar dotyczący rekrutacji uczestników projektu/kwalifikowalności uczestników projektu,
  np.: niezgodności dokumentacji grupy Beneficjentów Ostatecznych w projekcie, a założeniami
  wynikającymi z wniosku o dofinansowania oraz dokumentów programowych,
- obszar dotyczący poprawności udzielania zamówień publicznych, np.: niestosowanie
  lub nieprawidłowe stosowanie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo Zamówień
  Publicznych.
Wykazane powyżej nieprawidłowości są wynikiem popełniania przez Projektodawców błędów, które mogą wynikać z braku wiedzy lub doświadczenia Projektodawcy. Na pewno nie są skutkiem braku uregulowań prawnych, czy też nieścisłości w tych uregulowaniach. Wykazane w okresie sprawozdawczym nieprawidłowości nie mają charakteru systemowego oraz nie wynikają z nieprawidłowego funkcjonowania systemu realizacji PO KL.

Podczas czynności kontrolnych również stwierdzono uchybienia w realizowanych projektach, które nie skutkują zwrotem środków finansowych. Do obszarów, w których najczęściej są wykrywane uchybienia podczas czynności kontrolnych zalicza się:
- obszar dotyczący rozliczeń finansowych, np.: opisywanie dokumentów źródłowych potwierdzających
  poniesione wydatki niezgodnie z Zasadami,
- obszar dotyczący sposobu przetwarzania danych osobowych o uczestnikach projektu (w ramach
  zbioru PEFS 2007) zgodnie z ustawą z dnia 29 stycznia 1997 r. o ochronie danych osobowych,
  np.: przetwarzanie danych osobowych w oparciu o Politykę Bezpieczeństwa, która nie posiada
  wszystkich wymaganych przepisami elementów,
- obszar dotyczący realizacji działań informacyjno-promocyjnych, np.: stosowanie niewłaściwych znaków graficznych na dokumentach dotyczących projektu.
Stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości oraz uchybienia w danym okresie sprawozdawczym zostały przez Beneficjenta co do zasady usunięte w terminie wskazanymw zaleceniach pokontrolnych. Wydział Kontroli weryfikuje wdrożenie zaleceń pokontrolnychna podstawie przesłanej informacji od Projektodawcy lub informacji od opiekuna projektu np.: informacja o zwrocie środków finansowych. 	

4.2 Liczba przeprowadzonych kontroli systemowych oraz kontroli realizacji projektów na miejscu w ramach Priorytetu/ Działania na podstawie KSI SIMIK 07-13 w danym okresie sprawozdawczym

Działanie/Poddziałanie	Kontrole systemowe	Kontrole projektów	
Wizyty monitoringowe	
	Planowe	Doraźne	planowe	doraźne		
Priorytet VI	0	0	25	2	15	
Działanie 6.1	0	0	14	1	10	
Działanie 6.2	0	0	7	1	5	
Działanie 6.3	0	0	4	0	0	
Priorytet VII	0	0	34	1	11	
Działanie 7.1	0	0	12	1	6	
Działanie 7.2	0	0	12	0	4	
Działanie 7.3	0	0	10	0	1	
Priorytet VIII	0	0	28	1	15	
Działanie 8.1	0	0	26	1	14	
Działanie 8.2	0	0	2	0	1	
Priorytet IX	0	0	43	0	21	
Działanie 9.1	0	0	21	0	11	
Działanie 9.2	0	0	7	0	6	
Działanie 9.3	0	0	3	0	3	
Działanie 9.4	0	0	2	0	0	
Działanie 9.5	0	0	10	0	1	

4.3 Liczba przeprowadzonych kontroli sprawdzających wdrożenie zaleceń pokontrolnych w ramach Priorytetu/ Działania w danym okresie sprawozdawczym

Działanie/Poddziałanie	
Liczba przeprowadzonych kontroli sprawdzających na miejscu (na podstawie KSI SIMIK 07-13)	
Weryfikacja korespondencyjna  (na podstawie danych własnych)	
Priorytet VI	0		
Działanie 6.1	0	1	
Działanie 6.2	0	*)	
Działanie 6.3	0	*)	
Priorytet VII	0		
Działanie 7.1	0	*)	
Działanie 7.2	0	2	
Działanie 7.3	0	*)	
Priorytet VIII	0		
Działanie 8.1	0	2	
Działanie 8.2	0	1	
Priorytet IX	0		
Działanie 9.1	                 0	4	
Działanie 9.2	0	*)	
Działanie 9.3	0	*)	
Działanie 9.4	0	*)	
Działanie 9.5	0	1	

*) nie było potrzeby formułowania zaleceń pokontrolnych.

4.4 Informacja o działaniach kontrolnych podjętych przez inne instytucje w danym okresie sprawozdawczym
PRIORYTET VI

W okresie sprawozdawczym miały miejsce następujące kontrole, w stosunku do których nie stwierdzono żadnych uchybień i nieprawidłowości.

1. Projekt konkursowy „Zwiększ swoje zasoby – kompleksowe wsparcie osób powracających na rynek pracy”, POKL.06.01.01-32-055/09 
Organ kontrolujący – Urząd Kontroli Skarbowej
Organ kontrolowany - Blue House S.C. Anna Giniewicz, Sławomir Krakowski
Termin i zakres kontroli: 20.04.2011–06.06.2011 r., audyt gospodarowania środkami pochodzącymi z budżetu  Unii Europejskiej w ramach PO KL. Kontroli podlegały wydatki w ramach wniosków o płatność: POKL.06.01.01-32-055/09-01, POKL.06.01.01-32-055/09-02, POKL.06.01.01-32-055/09-03.
2) Projekt systemowy „Droga do pracy”, POKL.06.01.03-32-004/08
Organ kontrolujący – Urząd Kontroli Skarbowej
Organ kontrolowany – Powiatowy Urząd Pracy w Goleniowie
Termin i zakres kontroli: 28.03.2011 – 30.06.2011 r. Kontroli podlegały wydatki w ramach wniosków 
o płatność:POKL.06.01.03-32-004/08 od nr 17 do 18. 
3) Projekt systemowy „Bądź aktywny – uwierz w siebie” , POKL.06.01.03-32-007/08
Organ kontrolujący – Urząd Kontroli Skarbowej
Organ kontrolowany – Powiatowy Urząd Pracy w Kamieniu Pomorskim
Termin i zakres kontroli: 01.02.2011 r. do 30.06.2011. Audyt gospodarowania środkami pochodzącymi z budżetu  Unii Europejskiej w ramach PO KL. Kontroli podlegały wydatki w ramach wniosków o płatność:
POKL.06.01.03-32-007/08 od nr 9 do 17. 

PRIORYTET VII
W I pólroczu 2011 r. został przeprowadzony przez Urząd Kontroli Skarbowej audyt operacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Zakończono czynności audytowe dotyczące projektu systemowego 
nr POKL.07.01.01-32-013/08-00 pt.: „Aktywność społeczna i zawodowa – lepsze jutro” realizowanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Barlinku. 
Zakres czynności audytowych dotyczył następujących obszarów:
1.	Czy operacja wybrana do audytu spełnia kryteria wyboru w ramach właściwego programu operacyjnego oraz została zrealizowana zgodnie z decyzją o dofinansowaniu oraz jest zgodna ze wszystkimi warunkami dotyczącymi jej przeznaczenia, wykorzystania i zakładanych celów? (art. 16 ust. 2 pkt. 
a Rozporządzenia Komisji nr 1828/2006);
2.	Czy wydatki zadeklarowane są zgodne z zapisami księgowymi i dokumentami dowodowymi przechowywanymi przez Beneficjenta? (art. 16 ust. 2 pkt. b Rozporządzenia Komisji nr 1828/2006);
3.	Czy wydatki zadeklarowane przez Beneficjenta są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi? 
(art. 16 ust. 2 pkt. c Rozporządzenia Komisji nr 1828/2006);
4.	Czy wkład publiczny został wypłacony Beneficjentowi? (art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) 
nr 1083/2006).
W zakresie objętym audytem nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości.

PRIORYTET VIII
Nie dotyczy.

PRIORYTET IX
	W dniu 29 czerwca 2011 r. Urząd Kontroli Skarbowej w Szczecinie przeprowadził audyt operacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013. W ramach Priorytetu IX czynności audytowe dotyczyły projektu nr  POKL.09.05.00-32-051/08 pn. „Podnosimy umiejętności językowe uczniów w Krzymowie i Nawodnej”, realizowanego przez Gminę Chojna. Zakres kontroli obejmował następujące obszary:
1.	Czy operacja wybrana do audytu spełnia kryteria wyboru w ramach właściwego programu operacyjnego oraz została zrealizowana zgodnie z decyzją o dofinansowaniu oraz czy jest zgodna ze wszystkimi warunkami dotyczącymi jej przeznaczenia, wykorzystania i zakładanych celów?
2.	Czy zadeklarowane wydatki są zgodne z zapisami księgowymi i dokumentami dowodowymi przechowywanymi przez Beneficjenta?
3.	Czy zadeklarowane wydatki są zgodne z zasadami kwalifikowalności określonymi w przepisach unijnych i krajowych?
4.	Czy wkład publiczny został wypłacony Beneficjentowi?
Czynności audytowe nie wykryły nieprawidłowości w projekcie.
Audyt gospodarowania środkami pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej w ramach PO KL 
w 2011r. w Wojewódzkim Uzędzie Pracy w Szczecinie.

Urząd Kontroli Skarbowej w Szczecinie (UKS) przeprowadził w II kwartale 2011 r. 
w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w Szczecinie (IP) audyt gospodarowania środkami pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej w ramach PO KL (audyt z art. 62 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r.  ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999). 
Czynności audytowe dotyczyły następujących obszarów:
•	kluczowy wymóg kontrolny nr 2: posiadania adekwatnych procedur wyboru  projektów (spełnienie wymagań określonych w art. 60 a) i art. 65 a) rozporządzenia 1083/2006 i art. 5 i art. 13.1 rozporządzenia 1828/2006).
•	kluczowy wymóg kontrolny nr 4: posiadanie procedur zapewniających adekwatne kontrole zarządcze (spełnienie wymagań określonych w art. 60 b), g) rozporządzenia 1083/2006 art. 13.2-13.4 rozporządzenia 1828/2006).
•	kluczowy wymóg kontrolny nr 7: właściwe działania zapobiegawcze i korygujące w sytuacji wykrycia błędów systemowych przez Instytucję Audytową (art. 62.1 rozporządzenia 1083/2006 i art. 16.3 rozporządzenia 1828/2006). 
Po zakończeniu czynności audytowych, UKS przekazał Podsumowanie ustaleń stwierdzonych w (IP) Wojewódzkim Urzędzie Pracy w Szczecinie w ramach prowadzonego Audytu Systemu Zarządzania i Kontroli Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 10 czerwca 2011r. do którego WUP wniósł wyjaśnienia 
w piśmie z dnia 27 czerwca 2011 r. 
Dnia 29 grudnia 2011 r. Instytucja Zarządzająca PO KL (IZ PO KL) przekazała WUP końcowe Sprawozdanie 
z audytu systemu zarządzania i kontroli Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki za 2011 r. obejmujące końcowe wyniki prac audytowych przeprowadzonych w WUP w Szczecinie.
W ramach kluczowego wymogu kontrolnego nr 2 w zakresie objętym audytem potwierdzono istnienie i funkcjonowanie w WUP w Szczecinie procedur zapewniających, że wszystkie wnioski/projekty podlegać będą ocenie zgodnie z przyjętymi kryteriami.
W ramach kluczowego wymogu kontrolnego nr 7 w zakresie objętym audytem  potwierdzono, że istnieją procedury zapewniające odpowiedni przegląd i  follow-up wyników audytów przeprowadzanych przez upoważnione organy zgodnie z art. 62 rozporządzenia 1083/2006 oraz że ten przegląd jest należycie dokumentowany.
W ramach kluczowego wymogu kontrolnego nr 4 w zakresie objętym audytem potwierdzono istnienie i funkcjonowanie: 
•	pisemnych procedur i odpowiednich list sprawdzających w celu wykrycia wszelkich niezgodności; 
•	procedur zapewniających zakończenie kontroli administracyjnych dotyczących wydatków w poszczególnych poświadczeniach przed ich certyfikacją;
•	procedur zapewniających, że  wszystkie wnioski o płatność przedłożone przez beneficjentów będą podlegały kontrolom administracyjnym, w trakcie których sprawdzano zarówno wniosek, jak i odnośną dokumentację wspierającą;
•	procedur zapewniających wykonanie kontroli na miejscu wtedy, gdy projekt będzie zaawansowany w odniesieniu do postępu fizycznego i finansowego.
W zakresie objętym audytem stwierdzono również:
•	istnienie i funkcjonowanie procedur zapewniających przechowywanie dowodów: kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu zawierających opis zakresu pracy, ustalenia, czynności follow-up w zakresie wykrytych nieprawidłowości, oraz
•	istnienie i funkcjonowanie procedur zapewniających, że wybór projektów do kontroli na miejscu będzie oparty na adekwatnej analizie ryzyka  i pozwoli na identyfikację wybranych transakcji, opis metody próbkowania oraz przegląd wniosków i wykrytych niezgodności,
rekomendując jednocześnie wprowadzenie pewnych usprawnień systemu. 
Dnia 10 listopada 2011 r. WUP w Szczecinie przekazał IZ PO KL informację 
o sposobie wdrożenia rekomendacji. Instytucja Audytowa zaakceptowała sposób wdrożenia rekomendacji 
w Sprawozdaniu z audytu systemu zarządzania i kontroli Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki za 2011 r.	

III. INFORMACJA O ZGODNOŚCI REALIZACJI PRIORYTETU Z PRAWODAWSTWEM 

Należy odpowiedzieć na pytanie, czy zapewniono zgodność realizowanego Priorytetu z prawodawstwem w zakresie zamówień publicznych, pomocy publicznej oraz zasadami polityk horyzontalnych, o których mowa w PO KL. Jeżeli udzielono odpowiedzi przeczącej - stosowne wyjaśnienie należy zawrzeć w pkt II.5 sprawozdania.

1.	Czy  zapewniono zgodność z prawodawstwem w zakresie zamówień publicznych?

X

TAK  				NIE 
   
2.	Czy zapewniono zgodność z zasadami pomocy publicznej?

X

TAK  				NIE 
     
3.	Czy zapewniono zgodność z zasadami polityk horyzontalnych?

X

TAK  				NIE 
  
Nie dotyczy.	

IV. ZAŁĄCZNIKI: 

Załącznik 1: Osiągnięte wartości wskaźników
Załącznik 2: Przepływ uczestników projektów realizowanych w ramach Priorytetu 
Załącznik 3: Określenie statusu na rynku pracy osób, które rozpoczęły udział w projektach realizowanych                         w ramach Priorytetu
Załącznik 4: Osoby, które rozpoczęły udział w projektach realizowanych w ramach Priorytetu, znajdujący się                       w dwóch grupach wiekowych 15-24 i 55-64 lata
Załącznik 5: Osoby, które rozpoczęły udział w projektach realizowanych w ramach Priorytetu ze względu na wykształcenie
Załącznik 6: Przedsiębiorstwa, które przystąpiły do udziału w projektach realizowanych w ramach Priorytetu
Załącznik 7: Wartość udzielonej i wypłaconej pomocy publicznej oraz pomocy de minimis w ramach PO KL                     (w PLN)
Załącznik 8: Protesty/ odwołania
Załącznik 9: Monitorowanie projektów innowacyjnych i ponadnarodowych
Załącznik 10: Informacja o wykonaniu wskaźnika efektywności zatrudnieniowej

V. OŚWIADCZENIE INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ

Sprawozdanie oraz załączniki do sprawozdania podpisuje osoba posiadająca do tego stosowne upoważnienie. Szczegółowe wytyczne w tej sprawie regulują procedury wewnętrzne danej instytucji. 

Oświadczam, iż informacje zawarte w niniejszym sprawozdaniu są zgodne z prawdą.

Data		
Pieczęć imienna i podpis osoby upoważnionej do zatwierdzenia sprawozdania w imieniu Instytucji Pośredniczącej PO KL		

INFORMACJE DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO*
*wypełnia Instytucja Zarządzająca PO KL

Imię i nazwisko osoby weryfikującej sprawozdanie	

Data	
	
Podpis